Aşk Büyüsü Nedir? Gerçek mi, Bozulur mu? Kaynaklı Rehber

Şemun Hoca · 23 Ekim 2026’da yayımlandı · okuma süresi yaklaşık 26 dakika · 41 kaynak

“Aşk büyüsü nedir”, “aşk büyüsü gerçek mi”, “aşk büyüsü bozulur mu” diye arayan biri çoğu zaman bir ayrılığın, bir uzaklaşmanın ya da cevapsız kalan bir sevginin ortasındadır; bazen de çevresinden “sana aşk büyüsü yapılmış” gibi bir söz duymuştur. Bu rehber aşk büyüsü inancının tarihini (Antik Yunan’daki büyü papirüslerinden ortaçağ Avrupa’sına, Osmanlı mecmualarından Anadolu halk inanışına), İslami kaynaklardaki yerini, psikoloji ve beyin araştırmalarının romantik aşk hakkında söylediklerini, sahte hoca ve romantik dolandırıcılık haberlerini ve hukuki çerçeveyi kaynaklarıyla anlatır. Aşk büyüsüne inananlara saygılıdır, ama yalnızca kaynaklarda doğrulanabilenleri yazar; aşk büyüsünün bilimsel etkisi kanıtlanmamıştır ve burada yapılış, bozma ya da uygulama tarifi verilmez. Hizmet tarafı için hizmetler sayfasına, konunun büyü çeşitleri içindeki yeri için aşk büyüsü sayfasına, “aşık etme” kavramı için aşık etme büyüsü rehberine, komşu bir kavram için kara büyü rehberine bakabilirsiniz. Burada eksen “gerçek mi, tarihi ne, bilim ne diyor, bozulur mu” sorularıdır.

Aşk büyüsü nedir? Terimler ve bu sayfanın sınırı

“Büyü” sözcüğü TDV İslâm Ansiklopedisi’nde Arapça “sihir” karşılığı olarak kullanılır; madde sihri “bir şeyi olduğundan başka türlü göstermek, aldatmak” anlamındaki sözlük karşılığıyla başlatır, el çabukluğu, göz boyama, şeytanla yakınlık kurma ve nesnelerin şeklini değiştirme iddiasını sayar ve sihrin büyüden daha kapsamlı olduğunu belirtir.⁷ Muş Alparslan Üniversitesi dergisindeki 2024 tarihli bir makalenin özeti de sihri değiştirme, aldatma, hile ve gizleme sözcükleriyle açıklar; özete göre sihrin ortak amacı yönlendirme ve etki oluşturmaktır.¹³ “Aşk büyüsü” bu geniş alanın içinde, amacı duygusal ya da cinsel bağ olan işlemleri anan gündelik bir ad olarak kullanılır.

Akademik literatürde benzer bir tanım vardır: Jacqueline Borsje, aşk büyüsünü söz ve nesne yoluyla, doğaüstü araçlarla erotik ya da sevgi dolu duyguları uyandırmayı veya yok etmeyi amaçlayan uygulamalar olarak anar.⁴ Yani aşk büyüsü yalnızca “sevdirme” değildir; “soğutma” ve “ayırma” da aynı başlığa girer. Britannica’nın “beyaz büyü” maddesi büyünün amaçları arasında bilgi, güç, servet ve aşkı sayar, ama aşk büyüsünün nasıl yapıldığı hakkında bilgi vermez;¹ “Okültizm” maddesi ise büyü ve falcılığın tarih boyunca bütün insan toplumlarında görüldüğünü, toplumların bunlara bakışının ise farklı olduğunu yazar.¹⁴

Bu sayfa neyi ele alır, neyi almaz? Konu üç eksende işlenir: tarih, bilgi (bilim ve din kaynakları) ve güvenlik (dolandırıcılık, hukuk, ruh sağlığı). “Aşık etme” sözcüğünün ayrıntısı, antropolojik yaklaşımlar ve Orta Çağ’dan Anadolu’ya uzanan geniş kayıt dizisi için aşık etme büyüsü rehberine bakın. Muska ve vefk için muska rehberi, nazarla karışan konular için nazar rehberi vardır.

Aşk büyüsü gerçek mi? Bilimsel durum

Bu sorunun cevabını baştan açık yazalım: aşk büyüsünün bilimsel etkisi kanıtlanmamıştır. Bir kişinin, uzaktan yapılan bir işlemle başka bir kişide sevgi, bağlılık ya da ayrılık duygusu oluşturduğunu gösteren kontrollü, tekrarlanabilir ve bağımsız olarak doğrulanmış bir çalışma bulamadık. Bu “yoktur” demek değil, “gösterilmemiştir” demektir.

İslami kaynaklarda da sihrin gerçekliği tek sesli değildir. TDV “Sihir” maddesi Hz. Peygamber’e sihir yapıldığına dair rivayeti ve bu konudaki görüş ayrılıklarını anlatır: çoğunluk rivayeti sahih bulup sihrin yalnızca bedene etki edebileceğini söyler, bazıları ise hiçbir etkisi olmadığı görüşündedir.⁷ KÜRE’deki aynı madde Bakara 102 üzerindeki yorumları, sihrin semavî mi beşerî mi olduğu tartışmasıyla birlikte aktarır; okuduğumuz kadarıyla metin sihrin gerçek bir etkisi olmadığını, etkinin psikolojik olduğunu savunan yoruma yakın durur. Bu bizim okumamızdır; ansiklopedi bunu tek hüküm olarak sunmaz.¹⁵ TDV maddesi okült uygulamaların bazı bilimlere katkısından söz eder, ama bunlardan büyüye meşruiyet çıkarılmaması gerektiğini vurgular.⁷

İnsanlar neden yine de “etkili oldu” diye düşünebilir? Harvard’dan Ze Hong’un 2022 tarihli bilişsel çözümlemesi, benzerlik ve temas ilkelerine dayanan sempatik büyüye inancın iki kaynaktan beslendiğini savunur: çevredeki düzenlilikler (benzeyen ya da yakın nesnelerin birlikte değişme eğilimi) ve insan zihninin ilişkiyi nedenselliğe çevirme eğilimi. Yazar bunu bilişsel evrimin bir yan ürünü sayar.¹⁶ Beklenti de ayrı bir etkendir: NEJM’de yayımlanan plasebo-nosebo derlemesine göre beklentiler, çerçeveleme, koşullanma ve başkalarını gözlemleme yoluyla oluşur ve belirtileri hem azaltabilir hem artırabilir.¹⁷ Yani “aşk büyüsü işe yaradı” ya da “üzerime büyü yapıldı” diye düşünen birinin yaşadığı değişiklik, beklentiden, rastlantıdan ya da ilişkinin kendi seyrinden kaynaklanıyor olabilir; bu bizim yorumumuzdur ve aşk büyüsü için ayrıca sınanmış değildir. doğrulanamadı

Antik Yunan ve Roma: agoge, philtron ve büyü papirüsleri

Christopher Faraone’nin Ancient Greek Love Magic (Harvard University Press, 1999) kitabı Yunan aşk büyülerini bir sınıflamayla ele alır. Faraone, Yunan aşk büyülerini iki kutba ayırır. Birinci grup, agōgē (“getirme, sürükleme”) gibi terimlerle anılan ve eros’u, yani karşı tarafı kendi iradesi dışında çekilen tutkuyu hedefleyen büyülerdir; ikinci grup ise mevcut bir ilişkide philia’yı (sevgi, bağlılık) korumayı ya da artırmayı amaçlayan philtra türü uygulamalardır. Faraone’ye göre birinci grup çoğunlukla erkeklerin kadınlara yönelttiği, ikinci grup ise çoğunlukla kadınların kocalar gibi daha güçlü konumdaki kişiler için başvurduğu büyülerdir; yazar bunu katı bir kural olarak değil, bir eğilim olarak sunar ve istisnaları ayrıca tartışır.² tartışmalı Edebiyatta bu çerçevenin dramatik örnekleri vardır: Faraone’nin andığı örneklerden biri olan Deianeira’nın Herakles’i yeniden kazanmak için kullandığı karışımın ölümcül bir hataya dönüşmesi, mitolojide bile aşk iksirinin tehlikeli sayıldığını gösterir.²

Papirüsler. Hans Dieter Betz’in derlemesiyle bilinen Greek Magical Papyri in Translation, Greko-Romen dönem Mısır’ında Yunanca (ve Demotik) yazılmış büyü metinlerini toplar.¹⁸ Faraone bu metinlerin dördüncü–beşinci yüzyıl Üst Mısır’ındaki bir büyücü kütüphanesine ait bir koleksiyon olduğunu ve agōgē teriminin bu papirüslerde belirdiğini yazar.² British Library’de Yunan papirüslerini kataloglayan Federica Micucci’nin 2021 tarihli blog yazısı, bu büyülerin aşkı ve tutkuyu uyandırmayı, sevilen kişiyi kullanıcıya bağlamayı ve ona çekmeyi amaçladığını, bazılarının karşı tarafa acı çektirmeyi de düşündüğünü ve bu acının âşıklar birleşince sona ereceğine inanıldığını aktarır; yazıda Papirüs 121 (muhtemelen 4. yüzyıl Mısır’ı, bir büyü el kitabı rulosu) ve aşk amaçlı bir metin içeren Papirüs 148 öne çıkar.³ Metinlerin içeriği burada aktarılmaz; etkileri sınanmış değildir.

Tarihsel okuma açısından önemli bir ayrıntı vardır: antik aşk büyüsü çoğu zaman karşılıklı bir sevgi değil, karşı tarafın iradesine karşı bir zorlama olarak kurgulanır; British Library yazısındaki “acı çektirme” motifi ve Faraone’nin “getirme” kategorisi bunu gösterir.^{2, 3}

Lucretius efsanesi. Roma şairi Lucretius’un bir aşk iksiriyle delirdiği anlatısı yaygındır. William Smith’in 1890 tarihli sözlüğündeki madde, anlatıyı Eusebius’un Kroniği’ne bağlar (“aşk iksiriyle delirmiş”), ama hikâyenin kökeninin bilinmediğini, iksirin kimin tarafından verildiğine dair sonraki yorumların Jerome’un bir pasajını eğip büyüttüğünü ve hikâyenin Epikürcülerin bir düşmanınca uydurulmuş olabileceğini yazar.¹⁹ Aşk iksiri ile delirme anlatısı bu nedenle tartışmalı bir gelenek olarak, kesin tarihsel olay olarak değil, antik dünyanın aşk iksirinden duyduğu kaygının bir örneği olarak değerlendirilmelidir.

Orta Çağ Avrupası: kilise, ceza kitapları ve hizmet büyüsü

İrlanda. Jacqueline Borsje’nin Peritia dergisindeki 2010 tarihli makalesi, erken ortaçağ İrlanda’sında aşk büyüsünün iki tür kaynakta ele alındığını söyler: Hiberno-Latince penitential’lar (günah çıkarma ve ceza rehberleri) ve İrlanda hukuk metinleri.⁴ Aynı yazarın 2012 tarihli yazısının Medievalists.net tanıtımı, bu kaynakların cadı avı dönemi kılavuzlarından etkilenmediği için ayrıca değerli sayıldığını ve konunun çok yönlü, “dinamik” okunmasını önerdiğini aktarır.²⁰ Hangi uygulamaların hangi cezayla karşılandığı gibi ayrıntıları yalnızca özetlerden okuyabildiğimiz için aktarmıyoruz. doğrulanamadı

Yahudi gelenek. Ortal-Paz Saar’ın Brill’den çıkan Jewish Love Magic kitabı, Yahudilerin sevgi, lütuf ve nefret yaratmak için başvurduğu doğaüstü yöntemleri ritüeller, büyüler ve ana motifler bakımından Greko-Romen ve Hristiyan geleneklerle karşılaştırır; Utrecht Üniversitesi tanıtımına göre çalışma ağırlıklı olarak Kahire Genizası’ndan gelen, çoğu yayımlanmamış yüzlerce el yazmasına ve Rabbinik kaynaklara dayanır.²¹

İngiltere. Tabitha Stanmore’un Cambridge University Press kitabı, ücret karşılığı belirli bir amaca yönelik “hizmet büyüsü”nü inceler. Yayıncı sayfasına göre kitap aşk büyülerini ve kayıp hazinelerin bulunmasını başka yollarla çözülemeyen ihtiyaçlara yönelik uygulamalar olarak ele alır, büyünün teknik olarak yasa dışı olmasına rağmen çoğu insan için gündelik hayatta kabul gören hatta istenen bir unsur olduğunu ve en alt tabakadan en üst tabakaya kadar herkesçe kullanıldığını savunur.²² Tek tek örnekleri okumadık.

Kilisenin tutumu. Richard Kieckhefer’in Magic in the Middle Ages kitabına dair bir inceleme, Hristiyan düşüncesinin önemli bir kolunun her türlü büyüyü şeytani saydığını, erken yasal düzenlemelerin yöntemden çok etkilere odaklandığını, teolojik kınamanın batıl inançlara ve pagan kalıntılara karşı mücadeleyle iç içe olduğunu, suçlamaların çoğu zaman yerel kin ya da siyasi amaçla kullanıldığını ve en çok toplumun savunmasız, kenardaki kişilerini, özellikle kadınları hedef aldığını aktarır. İnceleme aşk büyüsünden ayrıca söz etmez; kitabın kendisini açmadık.²³ Aşk büyüsüne özgü bir kilise cezalandırma düzenini bu kaynaklarla gösteremiyoruz. doğrulanamadı

İslami kaynaklar: sihir, tivele, tılsım ve Diyanet

Sihir. TDV’nin “Sihir” maddesi (İlyas Çelebi) Kur’an’da sihrin üç biçimde anıldığını yazar: Mısırlıların göz yanılmasına dayalı sihri, Bakara 102’de Hârût ve Mârût’la ilişkilendirilen Bâbil sihri ve Felak sûresindeki düğümlere üfleyenler. Madde, sihrin bir kısmının tevhide aykırı, bir kısmının ise hile ve sahtekârlık olduğunu, hadislerde sihrin helâk edici yedi büyük günahtan biri sayıldığını ve fıkıh âlimlerinin inkâra götüren sihri başka, diğerlerini verdiği zarara göre değerlendirdiğini aktarır.⁷ TDV ve KÜRE metinlerinde sevgi sağlama amaçlı sihir için ayrı bir başlık bulamadık.^{7, 15} “Hârût ve Mârût” maddesi (Kürşat Demirci), Bakara 2/102’yi ve müfessirlerin sihir öğrenmenin ve öğretmenin sakıncaları konusunda birleştiğini anlatır; Yahudi kaynaklarındaki “Süleyman’ın Ahdi”nde ilişkileri bozmak için büyü öğreten bir cinin anıldığını, bunun Kur’an’daki ifadeyi çağrıştırdığını kaydeder; ayrıntılı kıssaların çoğunun İsrâiliyât kaynaklı olduğunu da yazar.²⁴

Tivele. Sevgi sağlama amaçlı uygulamalara İslami literatürde verilen ad tivele (tiyele)’dir. HadeethEnc’in Türkçe sayfasında yer alan, İbn Mes‘ûd’dan nakledilen ve Ebû Dâvûd (3883), İbn Mâce ve Ahmed’de bulunan hadis “Rukye, temâim (muska) ve tivele (muhabbet muskası) şirktir” der; sayfa hadisin derecesini sahih olarak verir. Şerh notuna göre tivele eşlerden birinin diğerini sevmesi amacıyla yapılan bir uygulamadır; bu tür uygulamalar, şeriatta ya da deneyimle sabit olmayan bir şeyi sebep saydıkları için şirk olarak değerlendirilir, bunun gerçek bir sebep olduğuna inanmak küçük, kendiliğinden fayda ya da zarar verdiğine inanmak ise büyük şirk sayılır.⁶ Atatürk Üniversitesi’nde 2006’da hazırlanan bir yüksek lisans tezi ise tiveleyi daha kısa tanımlar: “sihir ve benzeri şeyler, sihir boncuğu”; tezde sevdirme büyüsü tartışılmaz.²⁵ tartışmalı

Tılsım ve dostluk. TDV “Tılsım” maddesi, Ebû Bekir er-Râzî’ye atfedilen bir tılsım risalesinin “insanlar arasında dostluk temini” ve yöneticilerin teveccühünü kazanma konularını içerdiğini aktarır; maddede sevgi, aşk ve muhabbet sözcükleri bu bağlamda geçmez.²⁶

Diyanet. Habertürk’ün 23 Ocak 2026 tarihli haberi Diyanet İşleri Başkanlığı’nın büyü konusunda halkı düzenli olarak uyardığını, “Diyanet fetvalarına göre” büyü yapmanın da yaptırmanın da helâk edici yedi günahtan sayıldığını, büyü bozdurmak için büyücülere, cinlere ya da İslam dışı ritüellere başvurmanın yasak, Kur’an ayetleri ve dualarla Allah’a sığınmanın ise (rukye olarak) caiz sayıldığını yazar; haber belirli bir fetva ya da Din İşleri Yüksek Kurulu kararına atıf yapmaz, atıf genel kalır. Haber ruhsal sıkıntıda tıbbi ve psikolojik destek de önerir.²⁷ Batman’da bir çaya atılmış “büyü” şişelerini konu alan DHA haberinde uyarıyı Diyanet-Sen Batman Şube Başkanı yapar; sendika başkanı hastalığı iyileştirmek, eşin sevgisini kazanmak ya da bir kadının ilgisini çekmek için yapılan büyüleri sahte, günah ve haram diye niteler ve halkı gerçek din âlimlerine danışmaya çağırır. Diyanet-Sen bir sendikadır, Diyanet’in resmî görüşü olarak okunmamalıdır.²⁸

Bu sayfa fetva vermez; dinî hüküm için yetkili ilim sahiplerine ve Diyanet’in resmî kanallarına başvurulmalıdır.

Osmanlı ve Anadolu: yazılı izler ve saha

Türkçe yazılı kaynaklarda aşk büyüsünün izi dolaylıdır. Namık Aslan ve Meryem Arslan’ın Milli Folklor’daki 2020 tarihli makalesinin özeti, 16.–17. yüzyıl Türkçe tıp metinlerinde halk inanışlarına dayalı halk hekimliğinin izlerini arar; özete göre “âşık olma” hastalık dışı halk inancı uygulamaları arasında sayılmış, insanların birbirini sevip saymasının mutlu ederek hastalıktan koruyabileceği düşünülmüş, ayrıca sihirlerin birleştirmek veya ayırmak amacıyla yapıldığı gözlenmiş ve ayırma amaçlı büyülerden uzak durulması öğütlenmiştir.²⁹

Daha geç bir döneme ait bir kayıt Bilge İlhan Toker’in Keshif dergisindeki 2024 tarihli makalesidir. Başlığı “sevgiliyle yeniden bir araya gelmenin meşru olmayan yolları: beş aşk büyüsünün tanıtımı” anlamına gelir; anahtar sözcükler (aşk büyüsü, tılsım, mecmua, reçete, ebced, 19. yüzyıl) metnin Osmanlı Türkçesiyle yazılmış bir mecmuadaki kayıtları işlediğini düşündürür. Dergi sayfasında özet yoktur; makalenin kendisini okumadık ve içeriğini aktarmıyoruz. Başlıktaki “meşru olmayan” niteleme, derginin ya da yazarın değerlendirmesidir.⁵

Bugünün Anadolu’sunda aşk büyüsü inancı nasıl yaşıyor? Rıfat Ocak’ın Midyat ve çevresindeki sihir ve büyü uygulamalarını saha çalışmasına dayanarak inceleyen 2022 tarihli yüksek lisans tezinin özeti, büyünün günlük hayatta farklı adlar ve uygulamalarla sürdüğünü ve doğumdan ölüme toplumun her bireyini etkilediğini yazar; özet aşk büyüsü örneği vermez.³⁰ Anadolu’da aşk büyüsü inancının yaygınlığını ölçen güvenilir bir sayım ya da anket bulamadık; bu nedenle “şu kadar kişi buna inanıyor” türünden bir rakam vermiyoruz. doğrulanamadı Saha kayıtlarının ayrıntısı için aşık etme büyüsü rehberine bakılabilir.

Romantik aşk, bağlanma ve beyin: bilim ne söylüyor?

Bilim aşk büyüsünü ölçmez, ama romantik aşkı ölçer. Bu fark önemlidir, çünkü aşkın nasıl yaşandığına dair bilgi, “bir işlemle aşk oluşturulabilir mi” sorusunun cevabı değildir.

Aşıkken beyin. Bartels ve Zeki’nin NeuroReport’ta 2000’de yayımlanan çalışmasında derin aşk içinde olduğunu söyleyen 17 kişi (21–37 yaş, 11’i kadın) önce partnerlerinin, sonra üç yakın arkadaşlarının fotoğraflarına bakarken fMRI ile incelenmiştir. Özet, orta insula, ön singulat korteks, caudate nucleus ve putamen gibi bölgelerde artan; posterior singulat, posterior amigdala ve bazı prefrontal, parietal ve temporal alanlarda azalan etkinlik bildirir ve romantik aşka özgü sınırlı bir sinir ağı bulunduğunu yazar; partner fotoğraflarında deri iletkenliği tepkisi de arkadaşlara göre anlamlı biçimde yüksektir.⁸ Örneklem küçüktür; bulgu “aşk nasıl bir beyin durumuyla eşleşiyor” sorusuna aittir.

Reddedilmişken beyin. Helen Fisher ve arkadaşlarının Journal of Neurophysiology’de Temmuz 2010’da yayımlanan çalışmasını anlatan Rutgers duyurusuna göre, yakın zamanda partnerlerince reddedilmiş ama hâlâ yoğun biçimde âşık olduklarını söyleyen 15 üniversite çağı katılımcı (reddedilmeden çalışmaya geçen ortalama süre 63 gün) eski partnerlerinin fotoğraflarına bakarken, tarafsız kişilerin fotoğraflarına kıyasla, motivasyon ve ödülle ilişkili bölgelerde (ventral tegmental alan, nucleus accumbens, orbitofrontal/prefrontal korteks) ve fiziksel acı ve sıkıntıyla ilişkili bölgelerde (insüler korteks, ön singulat) daha çok etkinlik göstermiştir; reddedilmeden geçen gün sayısı arttıkça bağlanmayla ilişkili bir bölgedeki etkinlik azalmıştır. Duyuru bulguların romantik reddin belirli bir bağımlılık biçimi olduğu hipoteziyle “tutarlı” olduğunu söyler; bu hipotez kanıtlanmış bir sonuç değildir.⁹ Bu bulgu, ayrılık sonrası “aklımdan çıkmıyor” hissinin sıradan, insana özgü bir durum olduğunu gösterir; hiçbir biçimde “bir büyü yüzünden” olduğunu göstermez.

Bağlanma. UC Davis’in 2019 tarihli haber yazısı, Cindy Hazan ve Phillip Shaver’ın 1987 tarihli çalışmasının bebek-bakıcı bağlanma örüntülerinin yetişkin romantik ilişkilerde de görüldüğünü ortaya koyduğunu ve bunun çok geniş, disiplinler arası bir araştırma literatürü doğurduğunu anlatır.³¹ Bağlanma çalışmaları, ilişkilerde yakınlık arayışı, ayrılıkta sıkıntı ve güven gibi olguların nasıl biçimlendiğini açıklamaya çalışır; bu çerçevede bir kişinin sevgisini “uzaktan değiştirecek” bir mekanizma önerilmez.

“Aşk iksiri” ve afrodizyaklar. Tarihsel “aşk iksiri” anlatılarının madde tarafı afrodizyak literatürünün konusudur. Sandroni’nin 2001 tarihli tarihsel incelemesinin özeti, afrodizyakları cinsel isteği, potansiyeli ve hazzı artırdığı öne sürülenler diye üçe ayırır; ambrein, ginseng, kantaridin (“İspanyol sineği”) ve bufotenin gibi maddeleri sayar, kantaridinin vasküler konjesyon ve iltihaba yol açtığını ve kötüye kullanımın ciddi hastalık getirdiğini yazar ve hekimlerin hastalarını zararlı “mucize” çarelere karşı uyarması gerektiğini vurgular.³² Özet bir kişide sevgi ya da bağlılık uyandırdığı iddiasını işlemez; sınıflama cinsel işlev üzerinedir. Burada hiçbir madde önerilmez ya da tarif edilmez.

İnsanlar neden aşk büyüsü arar?

Aşk büyüsü arayan kişilerin çoğunun ortak noktası büyüye duyulan merak değil, bir kayıp ya da belirsizliktir. Cleveland Clinic’in ayrılık yasına dair yazısı, ilişkinin bitişini “belirsiz kayıp” olarak tanımlar ve yas evrelerinin ölüm sonrası yasa benzediğini söyler; üzüntü, suçluluk, öfke, kapanış yokluğu, geçmişi romantize etme, eski partnerle iletişim kurma isteği, yalnızlık ve kendini sert eleştirme gibi durumları sayar ve bir çalışmaya atıfla ayrılıkların yaklaşık yüzde 43’ünde iyi oluşta gerileme görüldüğünü belirtir.³³ Fisher’in reddedilme çalışması da ödül ve özlem sistemlerinin aktif kaldığını gösterir.⁹ Bu duygular gerçektir; büyüye değil, insana özgüdür.

İkinci etken kontrol kaybıdır. Whitson ve Galinsky’nin Science’ta 2008’de yayımlanan altı deneylik çalışmasının özeti, kontrolünü kaybettiğini hisseden katılımcıların rastgele uyaranlar arasında örüntü görmeye (gürültülü görüntülerde şekil, yanıltıcı korelasyon, komplo teorisi, batıl inanç) daha yatkın olduğunu, bu eğilimin yapı ihtiyacından kaynaklandığını ve benlik teyidi uygulandığında zayıfladığını bildirir.¹⁰ Bu çalışma aşk büyüsü üzerine değildir; bir ayrılığın ortasındaki kişinin “bu kadar ani, bu kadar anlaşılmaz değişim nasıl olur, mutlaka biri bir şey yaptı” düşüncesine kapılmasını açıklamaya yardımcı olabilecek bir mekanizmadır. Bu bizim yorumumuzdur. doğrulanamadı

Üçüncü etken çevredir: “Sana büyü yaptılar” ya da “o sana büyü yapıyor” gibi sözler, bir belirsizliğe hemen bir açıklama sunar. NEJM derlemesi, olumsuz bilgi ve yanlış inanışların nosebo etkisini artırabildiğini ve soğuk iletişimin belirtileri ağırlaştırabildiğini yazar;¹⁷ bu, sağlık bağlamında bir bulgudur ve aşk büyüsü sözü için ayrıca sınanmamıştır.

Ruh sağlığı uyarısı: Cleveland Clinic yazısı, kendine ya da başkasına zarar verme düşüncesi, depresyon ya da kaygıyla başa çıkamama, madde kullanımının sorun hâline gelmesi ve destek sisteminin olmaması ya da istismarcı bir ilişki durumlarında ruh sağlığı uzmanına başvurulmasını önerir.³³ Yoğun ayrılık acısı, uyku ve iştah bozukluğu ya da umutsuzluk sürüyorsa önce bir hekime ya da psikiyatri, psikoloji uzmanına başvurun; manevi destek bunun yerine geçmez, onunla birlikte yürüyebilir. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa ya da bir tehlike altındaysanız 112’yi arayın.

“Aşk büyüsü belirtileri” denen şeylerin sıradan açıklamaları

İnternette dolaşan “aşk büyüsü belirtileri” listelerinde sık geçen durumların birçoğu ayrılık, kaygı, uykusuzluk ve ilişki sorunlarında da görülür. Aşağıdaki tablo bir tanı ya da “bunlar büyü değildir” hükmü değildir; sıradan açıklamaları kaynaklarla yan yana koyar. Büyük belirti listeleri için büyü belirtileri ve büyü olduğunu nasıl anlarız yazılarına, ayrım için nazar ve büyü farkı yazısına bakabilirsiniz.

Tablo büyü inancını çürütmek için değil, ilk adımı doğru atmak için vardır: sağlık şikâyeti varsa hekim, yoğun sıkıntı varsa ruh sağlığı uzmanı, ilişki sorunu varsa açık ve sakin bir konuşma çoğu zaman ilk adımdır.

Aşk büyüsü bozulur mu? Dürüst cevap

“Aşk büyüsü bozulur mu” sorusunun dürüst cevabı üç katmanlıdır ve hiçbirinde kesin bir yöntem yoktur.

• Bilimsel katman: Aşk büyüsünün etkisi kanıtlanmamıştır; etkisi ölçülemeyen bir şeyin “bozulduğu” da ölçülemez. Bozulduğunu ya da bozulacağını gösteren bağımsız bir veri bulamadık.
• Dinî katman: Kaynaklar burada görüş olarak ayrışır. Habertürk haberinde aktarılan Diyanet çerçevesine göre büyü bozdurmak için büyücülere, cinlere ya da İslam dışı ritüellere başvurmak yasak kabul edilir; Kur’an ve dualarla Allah’a sığınmak ise caiz sayılır ve rukye olarak adlandırılır.²⁷ TDV maddesi, Bakara 102’de kimsenin Allah’ın izni olmadan zarar veremeyeceğinin belirtildiğini ve sihrin bir kısmının tevhide aykırı olduğunu yazar.⁷ Bu sayfa fetva vermez ve burada bir okuma ya da dua metni de verilmez; dinî soruları müftülüğe ya da Diyanet’in resmî kanallarına sorun.
• İnsani katman: Bir kişinin “aşk büyüsü yapıldı” kaygısı taşıması gerçek bir sıkıntıdır; bu sıkıntıyı dinlemek, hekime yönlendirmek ve kişinin kararlarını kendi iradesiyle vermesine yardım etmek mümkündür.

Bir de uyarı: “Aşk büyüsünü şu kadar sürede, şu kadar ücretle bozarım” diyen biri, kaynaklarla desteklenebilecek bir şey söylemiyordur. Adana dosyasına ilişkin haberde büyü bozma, bağlama, aşk büyüsü ve muska yazma vaatlerinin işlem başına yüksek ödemelerle birlikte anıldığı görülür (aşağıdaki bölüm). Hizmetin genel çerçevesi için büyü bozma sayfasına bakabilirsiniz; bu sayfa bir yöntem aktarmaz. Şemun Hoca ile görüşmede kapsam ve ücret baştan açıkça söylenir; hiçbir şey “şu olacak” biçiminde vaat edilmez.

Sahte hoca ve romantik dolandırıcılık haberleri

Ayrılık acısı ve çaresizlik, kişiyi sahte hocalara açık hâle getirebilir. Aşağıdaki haberler iddia ve soruşturma aşamasını aktarır; mahkeme kararı olmadan kimse için suçlu denemez.

• Tekirdağ merkezli yedi il (Şubat 2026): İHA’nın aktardığına göre Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturmada, Sevgililer Günü öncesinde sosyal medyada “büyücü”, “medyum” ve “manevi hoca” olarak tanıtılan bir grubun, kişilere “üzerinizde ağır büyü var” diyerek muska ve tılsım sattığı, “kurban parası” gibi ücretler aldığı ve kişisel verileri tehdit ve şantaj için kullandığı iddia edildi; 236 kişinin yaklaşık 46 milyon lira dolandırıldığı yazıldı, 19 kişi tutuklandı, 6 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Suçlamalar dinî inanç ve duyguların istismarıyla nitelikli dolandırıcılık, şantaj ve suç örgütüdür; haberde mahkûmiyet kararı yoktur.¹¹
• Adana (Temmuz 2026): Bursa Hakimiyet’in haberine göre sosyal medyadan “hoca” olarak tanınan bir grup büyü bozma, bağlama, aşk büyüsü ve muska yazma vaadiyle işlem başına yaklaşık 15 bin lira istedi; beş kişi gözaltına alındı, dördü tutuklandı, biri adli kontrolle serbest bırakıldı; suçlama nitelikli dolandırıcılık, dinî inanç ve duyguların istismarıyla dolandırıcılık ve basın-yayın araçlarıyla dolandırıcılıktır. Haberdeki mağdur sayısı ve tutarlar iddiadır.¹²
• İstanbul merkezli operasyon (Kasım 2025): bianet’in AA’dan aktardığına göre fal, büyü ve muska hizmetleriyle ilişkilendirilen 62 kişi gözaltına alındı; iddiaya göre internet ve sosyal medya üzerinden ulaşılan kişilerden dinî ve manevi inançlar istismar edilerek para alındı, sonrasında kişisel bilgilerle baskı ve tehdit uygulandı. Haber suçlama veya karar bildirmez.³⁴

Romantik dolandırıcılık. Aşk büyüsü dolandırıcılığı ile “romantik dolandırıcılık” aynı şey değildir, ama ikisinde de duygusal kırılganlık para talebinin aracına dönüşür. ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun blog yazısı, bildirilen romantik dolandırıcılık kayıplarının 2020’de rekor düzeyde 304 milyon dolara ulaştığını ve 2019’a göre yaklaşık yüzde 50 arttığını yazar; sahte kimlikle çalıntı fotoğraf kullanıldığını, profil fotoğrafının ters görsel aramasıyla kontrol edilebileceğini, para ya da hediye kartı gönderilmemesi gerektiğini ve para talepleri başladığında ilişkinin sonlandırılması gerektiğini anlatır.³⁵ Veriler ABD’ye aittir.

Dikkat edilecek işaretler: “üzerinizde ağır büyü var” türü korku yaratan açılışlar; “kurban”, “hatim” ya da “gönderme” gerekçesiyle art arda ödeme istenmesi; ödemenin neye karşılık olduğunun söylenmemesi; sonuç ve süre sözü verilmesi; yalnızca sosyal medyadan yazışma; fotoğraf ve kişisel bilgi toplanması; karar vermeye iten baskı ve “kimseye söylemeyin” isteği. Bunlardan biri varsa durup bir yakınınıza danışın. Bir hocayla yazışmaya başlamadan önce kimin, hangi kapsamda ve hangi ücretle yardım edeceğini, yazışmaların ne kadar saklanacağını ve görüşmenin hangi kanaldan yapılacağını sormak yerinde olur; bunlar baştan açık söylenmiyorsa karar vermeyi erteleyebilirsiniz. Ayrıntılar için gerçek ve sahte hoca farkı ve hoca ücret alır mı yazılarına göz atın.

Rıza, irade ve hukuk

Etik. Stanford Encyclopedia of Philosophy’deki “The Ethics of Manipulation” maddesi (Robert Noggle) manipülasyonu tek bir tanıma sığdırmanın zor olduğunu, ama genel kabule göre manipülasyonun rızanın geçerliliğini zedelediğini ve özerkliğe zarar verdiğini, kişiyi akıl yürüten bir varlık yerine araç gibi görme gerekçesiyle de eleştirildiğini yazar.³⁶ Aşk büyüsü talepleri çoğu zaman başka bir kişinin duygusunu onun bilgisi ve rızası olmadan yönlendirme isteği taşıdığı için bu çerçevede sorunludur; bu bizim uygulamamızdır, maddenin aşk büyüsü hakkında bir cümlesi yoktur. Bu yüzden Şemun Hoca başkasının iradesini yönlendirmeye, ilişki bozmaya ya da bir kişiye zarar vermeye yönelik talepleri kabul etmez.

Hukuk. Bu bölüm hukuki görüş değildir; hukuk yazılarında aktarılanları özetler ve resmî mevzuat metnini (mevzuat.gov.tr) açamadığımız için aktarımlar ikinci eldendir.

• Israrlı takip (TCK 123/A): Hukuki Haber’deki yazıya göre suç, bir kişiyi fiziken ısrarla takip etmeyi ya da iletişim araçları, bilişim sistemleri veya üçüncü kişiler aracılığıyla ısrarla iletişim kurmaya çalışmayı ve bunun kişide ya da yakınında ciddi rahatsızlık veya güvenlik kaygısı yaratmasını kapsar; ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir ve suç şikâyete bağlıdır. Yazı bunu “huzur ve sükûnu bozma” suçları arasında, TCK 123 ile aynı grupta anar; eklenme kanununu belirtmez, güncel metin mevzuat.gov.tr’den kontrol edilmelidir.³⁷
• Haberleşmenin gizliliği (TCK 132): Baran Doğan Hukuk’un yazısı, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlalin bir yıldan üç yıla hapisle cezalandırıldığını, ihlalin kayıtla birlikte işlenmesinin cezayı artırdığını, haberleşme içeriğinin hukuka aykırı biçimde ifşasının iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirdiğini aktarır. Yazı, eşin telefon görüşmelerinin casus yazılımla kaydı gibi olaylarda Yargıtay’ın farklı sonuçlara vardığını da belirtir.³⁸ tartışmalı
• Konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması (TCK 133) ve özel hayatın gizliliği (TCK 134): OR Hukuk’un yazısı bu iki suçu listeler; 134’ün özel hayata ait görüntü ya da seslerin kaydedilmesini ve bunların ifşasını ayrı suçlar olarak düzenlediğini, ifşa için ceza alt sınırının 2012’den sonra iki yıl olduğunu (üst sınır beş yıl) bir Yargıtay kararına dayanarak aktarır ve kovuşturmanın şikâyete bağlı olduğunu yazar. 133’ün ceza miktarı sayfada verilmez.³⁹
• Dolandırıcılık (TCK 157–158): OR Hukuk’a göre temel dolandırıcılık bir yıldan beş yıla, TCK 158/1’deki nitelikli hâller üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası taşır; dinî inanç ve duyguların istismarı bunlardan biridir (158/1-a) ve yazı örnekler arasında muska ve büyüyü sayar.⁴⁰ Şen Hukuk’un 2024 tarihli yazısı, Ceza Genel Kurulu’nun 16.03.2021 tarihli (2018/506 E., 2021/111 K.) kararında bir “muskayı okuma” bahanesiyle altın ve nakit alınmasının hırsızlık değil dolandırıcılık sayıldığını, hangi dinin kullanıldığının önemli olmadığını ve ceza üç kişi veya daha fazlasıyla işlendiğinde yarı oranında, suç örgütü içinde işlendiğinde bir kat artırıldığını aktarır.⁴¹

Bu bilgilerin hiçbiri “aşk büyüsü yaptırmak suçtur” ya da “değildir” demek değildir; ele alınan davalar ödeme alanlar ve ısrarlı takip, gizlilik ihlali gibi davranışlar hakkındadır. Kendi olayınız için avukata danışın; ödeme dekontlarını ve mesajları saklayın.

Aşk büyüsü nasıl yapılır? Açık söz

“Aşk büyüsü nasıl yapılır”, “aşk büyüsü duası”, “aşk büyüsü malzemeleri”, “aşk büyüsü nasıl bozulur” gibi aramalarla gelenler için bu sayfada tarif, malzeme, süre, söz, dua ya da okuma metni, uygulama talimatı bulunmaz. Bu ifadeleri yalnızca bu açıklama için kullanıyoruz. Gerekçemiz beş başlıkta toplanıyor.

• Başkasının iradesi: Aşk büyüsü tarifleri, çoğu zaman başka bir insanın duygularını ve kararlarını onun bilgisi dışında yönlendirmeyi amaçlar. Rıza ve özerklik bakımından bu sakıncalıdır (#etik); Hoca böyle bir yönlendirmeye yardım etmez.
• Dinî çerçeve: Sevgi sağlama amaçlı tivele sahih sayılan bir hadiste şirk olarak anılır, Diyanet çerçevesinde büyü yapmak da yaptırmak da büyük günah sayılır (#islam). İnternetteki bir metin hangi geleneğe ait olduğu belirsiz bir tarif olabilir.
• Hukuk ve dolandırıcılık: Aşk büyüsü adıyla ödeme alınması dolandırıcılık soruşturmalarına konu olmuştur; ısrarlı takip ve gizlilik ihlali ise ayrı suçlardır (#sahte, #etik). Tarif vermek bu alanı beslemek olur.
• Sağlık ve güvenlik: Yutulan, sürülen ya da ısıtılan maddelerle yapılan halk uygulamaları yanık, zehirlenme ve alerji riski taşıyabilir. Afrodizyak literatüründe anılan bazı maddeler ciddi hastalıklara yol açar (#bilim); hiçbir madde önerilmez.
• Kanıt yokluğu: Aşk büyüsünün bir sonuç doğurduğunu gösteren ölçülmüş veri bulamadık (#gercek).

Bunun yerine sıradan adımlar bellidir: yaşadıklarınızı, size söylenenleri ve sizden istenenleri yazıya dökmek; sağlık şikâyeti varsa hekime gitmek; kaygı ve üzüntü sürüyorsa ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak; ilişkinizi anlatabileceğiniz güvendiğiniz biriyle konuşmak; dinî konularda Diyanet’in resmî kanallarına ve yetkili ilim sahiplerine başvurmak. Manevi destek konuşmasını tercih edenler için Şemun Hoca görüşmelerini telefon ve WhatsApp üzerinden yapar; amaç dinlemek, durumu anlamak ve kişiye özel yol göstermektir.

Kaynakların ayrıştığı ve doğrulanamayan noktalar

Aşk büyüsü hakkında yanlış bilinenler

“Aşk büyüsü bilimsel olarak kanıtlanmıştır.”

Hayır. Aşk büyüsünün bilimsel etkisi kanıtlanmamıştır; romantik aşkın beyin ve davranış tarafını inceleyen çalışmalar büyünün işlediğini göstermez (#bilim).

“Ayrılığın nedeni mutlaka büyüdür.”

Ayrılık sonrası düşünce takıntısı, uykusuzluk ya da kaygı sıradan psikolojik açıklamalara sahip olabilir (#belirti).^{9, 33}

“İslam’da sevgi için yapılan muska ya da tivele serbesttir.”

HadeethEnc sayfasındaki sahih sayılan hadis tiveleyi şirk olarak anar; dinî hüküm için yetkili ilim sahiplerine başvurulmalıdır (#islam).⁶

“Aşk iksiri ya da afrodizyak sevgi yaratır.”

Sandroni’nin incelemesinin özeti afrodizyakları cinsel isteğe, güce ve hazza göre sınıflar; sevgi yaratma iddiası özette yoktur ve bazı maddeler ciddi zarar verebilir (#bilim).³²

“Çok para alan hoca daha etkilidir.”

Etkisini gösteren ölçülmüş veri bulamadık; haberlerdeki yüksek tutarlar dolandırıcılık iddialarının konusudur (#sahte).^{11, 12}

“Bir hoca sonucu önceden bilir ve söz verebilir.”

Böyle bir sözü destekleyen bağımsız bir kaynak bulamadık; sonuç sözü verilmesi dikkat edilecek işaretlerden biridir (#bozulur, #sahte).

“Aşk büyüsü talebinde bulunmak her zaman hukuken serbesttir.”

Aşk büyüsü talebinin kendisine ilişkin bir hüküm anılmaz; ancak ısrarlı takip, gizlilik ihlali ve dolandırıcılık ayrı suçlardır ve davranışlar bunlara girebilir. Bu hukuki görüş değildir (#etik).

Aşk büyüsü konusunda Şemun Hoca ile görüşmek

“Bana aşk büyüsü mü yapıldı, ilişkim neden bitti, ne yapmalıyım?” sorusu sizi rahat bırakmıyorsa, tek başınıza yorum yapmak yerine konuşmak daha sağlıklıdır. Şemun Hoca görüşmelerini telefonla ve WhatsApp üzerinden yapar. Görüşme sizi dinlemek ve durumunuzu anlamakla başlar; Hoca neler yapılabileceğini anlatır, sonra karar verirsiniz. Hakkımda ve iletişim sayfalarına, hizmetlerin genel çerçevesi için büyü bozma ve büyü belirtileri sayfalarına bakabilirsiniz; ayrım için nazar ve büyü farkı ile büyü olduğunu nasıl anlarız yazıları yol gösterir. Rehberlerin genel dizini rehber sayfasındadır.

Görüşmenin kapsamı ve ücreti konuşmanın başında açıkça söylenir; karar vermek için acele etmeniz gerekmez. Yazışmalar en fazla 20 gün saklanır. Korunma ve manevi destek konularında görüşmek mümkündür; sağlık şikâyeti olanlar önce hekime yönlendirilir. Başkasına zarar vermeye, ilişki bozmaya ya da birinin iradesini yönlendirmeye yönelik talepler kabul edilmez. Bu sayfada uygulama verilmeyişi, yardım edilmeyeceği anlamına gelmez; yalnızca konunun bir metin olarak değil, kişiyle konuşularak ele alındığını gösterir.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Aşağıdaki kaynaklar bu yazı hazırlanırken açılıp okundu; bilgiler kendi cümlelerimizle özetlendi. Ansiklopedi maddeleri, akademik makaleler ve kitap kayıtları, resmî kurum ve müze yayınları, hukuk yazıları ve basın haberleri ayrı ayrı değerlendirildi; yalnızca özetine, tanıtımına ya da künyesine ulaşabildiğimiz yayınlar kaynak satırında ve metinde bu şekilde belirtildi. Yapay zekâ üretimi olduğu belirtilen sayfalar kullanılmadı. Numaralar metindeki üst simgelerle eşleşir.

1. “White magic”, Encyclopaedia Britannica maddesi (The Information Architects of Encyclopaedia Britannica; son güncelleme 15 Temmuz 2026) britannica.com
2. C. A. Faraone, Ancient Greek Love Magic, Harvard University Press, 1999 (özellikle 1.2. bölüm; üniversite ders okuma kopyası olarak açılan metin) eclass-b.uoa.gr
3. F. Micucci, “Love spells in the Greek Magical Papyri”, British Library blogu, 13 Şubat 2021 bl.uk
4. J. Borsje, “Rules & legislation on love charms in early medieval Ireland”, Peritia 21, 2010, s. 172–190 (yalnızca özet) dare.uva.nl
5. B. İlhan Toker, “Illegitimate Means of Reuniting with a Beloved: Description of Five Love Spells”, Keshif 2(2), 2024, s. 46–57 (yalnızca künye ve anahtar sözcükler; özet alanı boş) journals.univie.ac.at
6. “Rukye, temâim ve tivele şirktir” hadisi (İbn Mes‘ûd; Ebû Dâvûd 3883, İbn Mâce, Ahmed) ve şerh notu, HadeethEnc Türkçe sayfası hadeethenc.com
7. İ. Çelebi, “Sihir”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 37, 2009, s. 170–172 islamansiklopedisi.org.tr
8. A. Bartels, S. Zeki, “The Neural Basis of Romantic Love”, NeuroReport 11(17), 27 Kasım 2000, s. 3829–3834 (özet sayfası) faculty.uca.edu
9. Rutgers Üniversitesi haber duyurusu, 6 Temmuz 2010 (H. Fisher ve ark., Journal of Neurophysiology çalışması hakkında) rutgers.edu
10. J. A. Whitson, A. D. Galinsky, “Lacking control increases illusory pattern perception”, Science 322(5898), 3 Ekim 2008, s. 115–117 (PubMed kaydı; kayıt sayfasında yazar adları görünmediği için adlar literatür bilgisidir) pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. “Sevgililer Günü’nde aşk büyüsü tuzağı: 46 milyon TL’lik vurgun, 19 tutuklama”, Habertürk yerel haberler (İHA), 14 Şubat 2026 yerel-haberler.haberturk.com
12. “Sahte ‘hoca’ operasyonu! Aşk büyüsü vaadiyle milyonluk vurgun”, Bursa Hakimiyet (Haber Merkezi), 1 Temmuz 2026 bursahakimiyet.com.tr
13. Y. K. Atilgan, “The Reality of Magic considering Islam’s Primary Sources”, Din ve Bilim 7(2), 2024, s. 297–314 (yalnızca özet) akademikarsiv.alparslan.edu.tr
14. “Occultism”, Encyclopaedia Britannica maddesi (sayfada yazar ve gözden geçirme tarihi görünmüyor) britannica.com
15. İ. Çelebi, “Sihir”, KÜRE Ansiklopedi (İslam Ansiklopedisi içeriği), 20 Kasım 2024; sayfada yapay zekâ üretimi notu yok kureansiklopedi.com
16. Z. Hong, “A cognitive account of manipulative sympathetic magic”, Religion, Brain & Behavior, 2022 coevolution.fas.harvard.edu
17. L. Colloca, A. J. Barsky, “Placebo and Nocebo Effects”, The New England Journal of Medicine 382(6), 2020, s. 554–561 media.helixcenter.org
18. H. D. Betz (der.), The Greek Magical Papyri in Translation, Including the Demotic Spells, Cilt 1: Texts, University of Chicago Press (Museum of Witchcraft and Magic kütüphane kaydı; kitabın kendisi açılmadı) museumofwitchcraftandmagic.co.uk
19. “Lucretius Carus, T.”, W. Smith (der.), A Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1890 (Perseids kopyası; madde imzası “W.R”) cts.perseids.org
20. J. Borsje, “Love Magic in Medieval Irish Penitentials, Law and Literature: A Dynamic Perspective”, Studia Neophilologica 84 (Ek 1), 2012; Medievalists.net tanıtım sayfası, 22 Eylül 2013 medievalists.net
21. O.-P. Saar, Jewish Love Magic: From Late Antiquity to the Middle Ages, Brill (Utrecht Üniversitesi tanıtım sayfası; yayın yılı sayfada yok, kitabın kendisi açılmadı) uu.nl
22. T. Stanmore, Love Spells and Lost Treasure: Service Magic in England from the Later Middle Ages to the Early Modern Era, Cambridge University Press (yayıncı sayfası; basım Aralık 2022, çevrimiçi Ocak 2023 görünüyor; kitabın kendisi açılmadı) cambridge.org
23. R. Kieckhefer, Magic in the Middle Ages, Cambridge University Press, 2000 [1989] (D. Yee’nin inceleme sayfası, Ekim 2001; kitabın kendisi açılmadı) dannyreviews.com
24. K. Demirci, “Hârût ve Mârût”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 16, 1997, s. 262–264 islamansiklopedisi.org.tr
25. K. Karagöz, Hazreti Peygambere Yapılan Büyüler ve Yahudilerde Büyücülük, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi, 2006 (danışman M. Ağırman; tivele sözcüğünün kısa tanımı için kullanıldı) eski.atauni.edu.tr
26. İ. Çelebi, “Tılsım”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 41, 2012, s. 91–94 islamansiklopedisi.org.tr
27. Y. Yıldız, “Büyü bozdurmak günah mı? Diyanet’e göre büyü bozdurmak caiz mi?”, Habertürk, 23 Ocak 2026 (haberde belirli bir fetva ya da kurul kararı adı verilmiyor) haberturk.com
28. “Batman Çayı’ndaki ‘büyü’ şişelerine uyarı: Dini sömürenlere inanmayın”, DHA, 31 Ocak 2025 (uyarıyı yapan Diyanet-Sen şube başkanıdır; Diyanet-Sen bir sendikadır, Diyanet’in resmî birimi değildir) dha.com.tr
29. N. Aslan, M. Arslan, “Halk İnanışlarına Dayalı Halk Hekimliğinin Tarihî Türkçe Tıp Metinlerindeki (16.–17. Yüzyıl) İzleri”, Milli Folklor 16(128), 2020, s. 206–217 (yalnızca özet) dergipark.org.tr
30. R. Ocak, Midyat ve çevresinde sihir ve büyü uygulamaları, Muş Alparslan Üniversitesi yüksek lisans tezi, 2022 (yalnızca özet) akademikarsiv.alparslan.edu.tr
31. K. Nikos-Rose, “Is There a Science to Romantic Love?”, UC Davis, 7 Şubat 2019 (güncelleme 9 Kasım 2021) ucdavis.edu
32. P. Sandroni, “Aphrodisiacs past and present: a historical review”, Clinical Autonomic Research 11, 2001, s. 303–307 (yalnızca özet) link.springer.com
33. “Grieving After a Break-Up: 6 Strategies to Help You Heal”, Cleveland Clinic, 9 Mayıs 2025 (sayfada yazar adı yok; psikolog Adam Borland alıntılanıyor) health.clevelandclinic.org
34. “Dozens detained across Turkey in occult fraud investigation”, bianet (AA’dan), 5 Kasım 2025 bianet.org
35. L. Fair, “Is it amour – or scam-more?”, ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) işletme blogu, 11 Şubat 2021 ftc.gov
36. R. Noggle, “The Ethics of Manipulation”, Stanford Encyclopedia of Philosophy, ilk yayın 30 Mart 2018, esaslı revizyon 31 Mart 2026 (metnin ilk 100.000 karakteri okundu) plato.stanford.edu
37. Ç. Çetin, “TCK 123/A Israrlı Takip Suçu”, Hukuki Haber, 27 Ekim 2022 (son değişiklik 27 Aralık 2024) hukukihaber.net
38. “TCK madde 132: Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu”, Baran Doğan Hukuk Bürosu blogu (tarih sayfada yok) barandogan.av.tr
39. İ. Or, “Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu”, OR Hukuk ve Danışmanlık, 22 Mayıs 2023 (sayfa 133 ve 132’yi yalnızca anar) or.av.tr
40. İ. Or, “Dolandırıcılık Suçu (TCK m. 157, 158, 159)”, OR Hukuk ve Danışmanlık, 29 Nisan 2025 or.av.tr
41. E. Şen, T. Bayraklı, H. B. Çalışkan, “Dini İnanç ve Duyguların İstismarı Suretiyle Dolandırıcılık”, Ersan Şen Hukuk, 18 Temmuz 2024 sen.av.tr

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi, psikolojik, hukuki ya da dinî görüşün yerini almaz. Burada anlatılan inanışlar ve uygulamalar tarihî ve kültürel kayıtlardır; hiçbirinin sonuç doğurduğu iddia edilmez. Yeni kaynak ya da düzeltme çıktıkça sayfa güncellenir.