Suya Bakma Nedir? Suya Bakan Hoca, Tarihi ve Gerçekler

Şemun Hoca · 23 Ekim 2026’da yayımlandı · okuma süresi yaklaşık 23 dakika · 37 kaynak

“Suya bakma nedir”, “suya bakan hoca ne demek”, “su falı gerçek mi” ya da “suya baktırmak caiz mi” diye arayan biri çoğu zaman bir yakınından, bir videodan ya da bir hocadan “suya bakıp” bir şey söylendiğini duyduğu için bu soruların peşine düşer. Bu rehber suya bakmanın ne anlama geldiğini, hidromansi, lekanomansi ve skrying gibi terimlerle ilişkisini, Mezopotamya’dan Orta Çağ’a uzanan tarihini, Cam-ı Cem ve Cem’in kadehi anlatılarını, Anadolu’daki izlerini, İslami görüşleri, psikolojik açıklamaları, “suya baktırma ücreti” ve sahte hoca haberlerini ve hukuki durumu 37 kaynakla anlatır. Suya bakmaya inananlara saygılıdır, ama yalnızca kaynaklarda doğrulanabilenleri yazar; nasıl bakıldığına dair hiçbir tarif vermez. Hizmet tarafı için hizmetler sayfasına, konunun büyü çeşitleri içindeki yeri için suya bakan hoca sayfasına, komşu kavramlar için nazar, muska ve vefk ve kara büyü rehberlerine bakabilirsiniz.

Suya bakma nedir? Anlamı, adları ve kapsamı

Türkçede “suya bakma”, “su falı”, “suya bakan hoca”, “suya baktırmak” ya da “bakıcılık” gibi adlarla anılan uygulamaların ortak noktası, bir bardağın, tasın, kabın ya da bir su yüzeyinin içine bakılarak kayıp, gizli veya gelecekteki şeyler hakkında bilgi verildiğinin ileri sürülmesidir. Tek bir yöntem ya da tek bir inanış yoktur; kaynaklar bu uygulamayı farklı kültürlerde farklı biçimlerde anlatır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Fal” maddesi (birinci bölümü Mehmet Aydın, ikinci bölümü İlyas Çelebi yazmıştır) falı, belirli araç ve yöntemlerle tahminde bulunma ve gelecek hakkında yorum yapma işi olarak tanımlar; sayılan türler arasında ateş, su, rüya, çay ve kahve falları da vardır.¹

“Suya bakan hoca” ifadesi gündelik dilde, bir su kabına bakıp kişi hakkında “gördüğünü” söylediği ileri sürülen kişi için kullanılır. Bu ifadeyi bir unvan ya da meslek olarak tanımlayan bir akademik veya resmî kaynak bulamadık. En yakın akademik karşılık TDV’nin “Bakıcı” maddesidir: İlyas Çelebi’ye göre bakıcı, Arapça nâzır sözcüğünün karşılığıdır; kaynaklarda kâhin ve falcıyla eş anlamlı kullanılsa da farklı bir terimdir, çünkü bakıcı özellikle görme duyusunu kullanarak kehanette bulunur. Madde, bakıcıların çok defa aynaya, tırnağa, su dolu tasa veya zeytinyağı gibi şeffaf maddelere baktığını ve bu yüzeylerde gördüklerini öne sürdükleri hayali şekillerden yola çıkarak yitik ve çalıntı eşya hakkında bilgi verdiğini yazar.³ Maddede anlatılan çağdaş uygulama ayrıntıları burada aktarılmaz.

Bu rehberde “suya bakma”, adı geçen tarihî ve kültürel kayıtların toplu adıdır. Kayıtlar bir uygulamanın var olduğunu ya da var olduğuna inanıldığını gösterir; uygulamanın doğru bilgi verdiğini göstermez. Bu fark, sayfanın geri kalanında sık sık hatırlatılacaktır.

Hidromansi, lekanomansi, skrying ve bakıcılık: terimler nasıl ayrışır?

Bu terimlerin kaynaklarda birbirine eşitlendiğini görmedik. Bizim okumamıza göre hidromansi geniş bir başlıktır, lekanomansi onun içinde yağ ve su karışımına bakan bir tür, skrying ise kristal, ayna ya da cilalı yüzeyleri de kapsayan daha geniş bir kavramdır; kaynaklar ilişkiyi böyle sıralamaz. tartışmalı

“Tas falı” adının kaynaklarda ayrı bir uygulama olarak ele alındığını doğrulayamadık; TDV “Bakıcı” maddesi yalnızca “su dolu tas”tan söz eder.³ doğrulanamadı Göz değmesi ve korku gibi durumlarda anılan “su dökme” türü halk uygulamalarını da bu rehberde kaynakla doğrulayamadık; fal sayılıp sayılmadıkları konusunda bir görüş aktarmıyoruz. Nazarla ilgili inanışlar için nazar rehberine bakabilirsiniz.

Suya bakmanın tarihi: Mezopotamya’dan Orta Çağ’a

Tarih bölümünde iki şeyi ayırmak gerekir: bir uygulamanın belgelendiği tarih ile o uygulamaya atfedilen efsanevi başlangıç. Aşağıdakiler kaynaklarda geçenlerdir; hiçbiri uygulamanın doğruluğuna kanıt değildir.

Mezopotamya

TDV “Fal” maddesi falın en eski kökeninin Mezopotamya olabileceğini yazar ve burada yağ ile suyun karışımından doğan şekillerin yorumuna dayanan lekanomansiyi anar.¹ “Olabileceği” ifadesi önemlidir; madde bir başlangıç tarihi vermez. tartışmalı Akademik literatürde bu konuda bir makale bilinir: D. Tabor’un 1980’de Journal of Colloid and Interface Science’ta yayımlanan “Babylonian Lecanomancy: An Ancient Text on the Spreading of Oil on Water” yazısı. Elimizdeki tek bilgi bir bibliyografya kaydıdır; kayıt, makalenin British Museum’daki BM 22446 numaralı çivi yazılı tabletle ilgili olduğunu gösterir. Makalenin içeriğini okuyamadığımız için ondan sonuç aktarmıyoruz.⁸

Antik Yunan ve Roma

TDV, eski Yunan ve Roma’da içine bazı şeyler atılan su yüzeyi ile aynanın yansıttığı görüntülerle geleceğin bildirilebileceğine inanıldığını yazar.¹ Pausanias’ın (Hellas’ın Tasviri, 7.21.12) aktardığı bir örnek, Patrai’deki Demeter kutsal alanının önündeki çeşmedir: yazar, burada yalnızca hastalar için işleyen bir kehanet bulunduğunu ve hastanın yaşayıp yaşamayacağının bir aynadaki görüntüyle anlaşıldığının söylendiğini anlatır.⁹ Bu, o dönemin bir anlatısıdır; sonucun doğruluğuna dair bağımsız bir doğrulama yoktur.

Augustinus, Tanrı Devleti’nde Varro’dan aktararak hidromansinin Perslerden geldiğini, Roma’nın efsanevi kralı Numa’nın bunu kullandığını ve sonradan Pythagoras’ın da uyguladığını yazar; kendisi bunu suda görülen hayallerle aldatılma olarak yorumlar ve hidromansiyi ölülerden haber alma iddiasıyla özdeşleştirir.¹⁰ Numa ve Pythagoras’a atfedilen bu uygulamanın tarihsel olarak doğrulanması mümkün olmadı. doğrulanamadı

Bizans ve Orta Çağ

TDV’ye göre Bizans Hristiyanlığında en gözde fal türleri arasında aynaya bakma ve su falı sayılır; aynı madde Yahudilikte falcılığın yasaklandığını, ilk kilise babalarının falı reddettiğini ve sonraki konsillerin de yasakladığını belirtir.¹ Britannica’nın kristal falcılığı maddesi, uygulamanın beşinci yüzyılda yaygınlaştığını ve ortaçağ Hristiyan kilisesi tarafından şeytani bir iş olarak kınandığını, Viktorya döneminde ise el falı ve astrolojiyle birlikte popüler bir uğraşa dönüştüğünü yazar; madde “beşinci yüzyıl” tarihini bir kaynağa dayandırmaz.⁷ tartışmalı

Erken modern dönem: Dee’nin aynası

Tudor dönemi İngiliz danışmanı John Dee’nin (1527–1608/9) ruhlarla iletişim için kullandığı siyah obsidiyen ayna, bu geleneğin en bilinen nesnelerindendir. The Past’ın aktardığı analizlere göre ayna Aztek kökenlidir, Dee’nin onu nasıl edindiğine dair kayıt yoktur ve nesne British Museum’dadır.¹¹ Ayna su değil cilalı taştır, ama skryingin yansıtıcı yüzeylere bakma boyutunu gösterir.

Cam-ı Cem ve Cem’in kadehi: İskender’in aynası, Keyhusrev ve edebiyat

TDV’nin “Câm-ı Cem” maddesine (Tahsin Yazıcı, cilt 7, 1993) göre Câm-ı Cem, içine bakana dünyada olup biten her şeyi gösterdiğine inanılan sihirli bir kadehtir; İran ve Türk edebiyatında câm-ı cihân-ârâ, câm-ı cihân-nümâ ve câm-ı gîtî-nümâ gibi adlarla da anılır. Aynı yazarın maddesi KÜRE Ansiklopedi’de 20 Kasım 2024 tarihiyle yer alır.^{2, 12} Madde, kadehin esas olarak efsanevi İran hükümdarı Cemşîd’e atfedildiğini, ancak Şehnâme’nin Cemşîd’i uzun uzun anlatırken böyle bir kadehten söz etmediğini yazar. Şehnâme’de benzer nitelikteki kadeh Keyhusrev ile ilişkilendirilir: Keyhusrev, kuyuya atılan Bîjen’i kadehe bakarak bulur.²

Encyclopaedia Iranica’daki “Jām-e Jam” maddesi (Yves Porter) de aynı noktayı vurgular: kadeh Firdevsî’de Cemşid’e değil Keyhüsrev’e bağlanır, Cemşid’in kadehi efsanesi sonraki yazarlarca (Nizami, Attar, Hafız) şekillendirilmiştir. Madde kadehi “dünyayı gösteren” bir nesne olarak anlatır; bizim okuduğumuz kadarıyla bir gelecek falı aracı olarak tanımlamaz. Maddede ayrıca Selçuklu sultanı Alp Arslan’ın İstahr kuşatmasından sonra üzerinde Cemşid adı yazılı turkuaz bir kadeh bulduğuna dair bir anekdot aktarılır; anekdotun tarihsel doğruluğunu değerlendirmedik.¹³

TDV’nin “Cem” maddesi (Nurettin Albayrak) Cem’i (Cemşîd) Pîşdâdiyân hanedanının dördüncü ve en büyük hükümdarı olarak tanıtır; İran’ın fethinden sonra Süleyman’la ilişkilendirildiğini, klasik Fars ve Türk edebiyatında kuş, dev, peri ya da yüzükle birlikte anıldığında genellikle Süleyman’ın kastedildiğini yazar. Maddedeki anlatıya göre Cem, yedi yüzlü bir kadeh yaptırmış, bu kadeh dünyada olup biteni gösterme özelliği taşımıştır; Keyhusrev de benzer işlevli bir ayna-kadeh yaptırır.¹⁴ Yazıcı ise kadehte muhtemelen yedi yatay çizgi bulunduğunu yazar; kadehin biçimi ve Cem’e atfı konusunda iki madde birbirinden ayrışır. tartışmalı

“İskender’in aynası” (âyîne-i İskender) de buraya bağlanır: Yazıcı’nın maddesine göre bazı kaynaklar kadehi İskender’in aynasıyla özdeşleştirir, çünkü ikisinin de uzaktakileri gösterdiği söylenir. Edebî metinde kadeh yüzük ve rüzgârla birlikte geçiyorsa Süleyman’a, sed ve âb-ı hayâtla birlikte geçiyorsa İskender’e, diğer durumlarda Cemşîd ya da Keyhusrev’e bağlanır. Tasavvuf metinlerinde ise kadeh, her türlü kötülükten arınmış temiz gönül ve ruh anlamına gelir.² Bu terim bir de başka bir yapıtın adıdır: Evhadüddîn-i Merâgî’nin (ö. 738/1337-38) yaklaşık beş bin beyitlik ahlâkî ve tasavvufî mesnevisi “Câm-ı Cem” 733/1333’te tamamlanmıştır; kadeh efsanesiyle ilgili değildir.¹⁵

Sonuç olarak Cam-ı Cem, suya bakma uygulamasının tarihî bir tekniği olarak değil, edebiyat ve efsane geleneğinin bir figürü olarak belgelenmiştir. Kaynaklarda kadehin bir fal aracı olarak gerçekten kullanıldığına dair kayıt bulamadık; günümüzde suya bakmayı doğrudan Cem’in kadehine bağlayan anlatılar da kaynakla doğrulanmış değildir. doğrulanamadı

İslam dünyasında ve Anadolu’da suya bakma: kaynaklar ne diyor?

TDV “Fal” maddesi, Câhiliye Arapları’nın fal türleri arasında su dolu bir kaba bakıp suyun renk ve şekillerinden gelecek hakkında tahminde bulunulan bir türü de sayar; aynı madde Türklerde suya ve aynaya bakmanın yaygın fal türlerinden olduğunu, Şamanların kayıp kişilerden haber almak için ayna kullandığını yazar.¹ “Arrâf” maddesinde (Ahmet Saim Kılavuz) kâhin ve arrâfın su dolu bardağa, güneşe ya da billur parçasına bakarak, remil atarak gaipten haber verdikleri aktarılır; aynı madde arrâfın geçmişe ilişkin bilgilerini genellikle soru soranın beden dilinden ve davranışlarından elde ettiği ipuçlarına dayandırdığının rivayet edildiğini ekler.¹⁶

“Bakıcı” maddesi bakıcının bilgiyi nasıl edindiği konusunda üç yaklaşım sıralar: çoğunluğa göre bakıcı bir medyumdur ve cinlerin fısıldadığı sesleri duyar; Mes’ûdî, Zemahşerî, Hattâbî ve İbn Haldûn ise kehaneti insanın ruhani yükselişine bağlar ve kullanılan araçların bu yükselişe yardımcı olduğunu savunur; üçüncü yaklaşım yitik eşyanın bulunmasını psikolojik olarak açıklar, yani eşyanın bakıcının şuur altını etkilediğini söyler. Madde Anadolu’daki uygulamalardan ayrıca söz etmez; günümüzde bakıcılığın dinî hayatı ve bilgisi zayıf olan çevrelerde fantezi biçiminde de olsa ilgi gördüğünü yazar.³ Üç görüşten hiçbiri doğrulanmış bir mekanizma sunmaz; hepsi kaynakların aktardığı yorumlardır.

Anadolu’ya ilişkin akademik literatürde su falına doğrudan yönelen çalışma azdır. Bulabildiğimiz örnek Sibel Turhan Tuna’nın “Muğla’da Nazar, Büyü, Fal Üzerine Su Kültürüyle İlgili İnanç ve Pratikler” makalesidir (2014): yazar, Muğla’da su falı kültürünün özellikle bu alanda ün yapmış kadınlarca sürdürüldüğünü gözlemler ve su falına bakan falcıların ortak noktasının temiz suya bakarak tahminde bulunmaları olduğunu yazar.¹⁷ Bu tek bir ilin saha gözlemidir; Anadolu’nun geneli için bir sonuç çıkarmıyoruz. Tuğrul Balaban’ın 2026 tarihli makalesinin özeti ise yalnızca aynayı ele alır: ayna Türk halk inançlarında hem koruyucu hem tehlikeli bir güç olarak görülür, geceleyin aynaya bakmanın yasak sayılması gibi tabular vardır. Özet su falından söz etmez.¹⁸

Osmanlı dönemi için durum benzerdir. Aynı alandaki remil için kayıt vardır: TDV “Remil” maddesine göre 16. yüzyıl divan şairi Zâtî’nin remil attığı rivayet edilir, Nâbî’nin Hayriyye’sinde remil ve astroloji yararsız ve ahlâken yanlış bulunur.¹⁹ Suya bakma için buna denk, doğruladığımız bir Osmanlı kaydına ulaşamadık. doğrulanamadı Cam-ı Cem anlatıları ise edebî geleneğin parçasıdır, halk uygulamasının kaydı değildir (Cam-ı Cem bölümü).

İslami bakış: kehanet, fal ve gaybı bilme iddiası

Bu bölüm fetva değildir; ansiklopedi maddelerinin ve bir haberin aktardıklarını özetler. Dinî hüküm için müftülüğe ve Diyanet’in resmî kanallarına başvurun.

TDV “Fal” maddesinin ikinci bölümü (İlyas Çelebi) şunları aktarır: Kur’an’da “fal” kelimesi geçmez, ancak ezlâm adı verilen şans oklarıyla kısmet aramak yasaklanmıştır ve gaybın yalnızca Allah’a ait olduğu vurgulanır; Hz. Peygamber’in tıyereyi ve kuş, çakıl, nohut gibi nesnelerle fal bakmayı yasakladığı belirtilir; madde bâtıl fal türleri arasında su falı, çay falı ve kahve falını da sayar. Aynı madde, âlimlerin Hz. Peygamber’in iyimser tahmin ve yorumları (tefeül) onayladığını, ancak bunun gelecek hakkında doğru bilgi sahibi olmak ya da uğursuzluk inancı anlamına gelmediğini kabul ettiğini yazar.¹ Yani iyimser bir yorum yapmakla, görülen bir yüzeyden gelecek bilgisi çıkarmak arasında kaynaklar bir ayrım gözetir.

“Gayb” maddesi gaybı bilme iddiasını daha açık ele alır: mutlak gaybın bilinmesi Kur’an’da yalnızca Allah’a tahsis edilir; kâhin, müneccim ve falcılar maddede gaybî bilgi iddiasında bulunan kişiler olarak tanımlanır; âlimlerin çoğunun, hiçbir delile dayanmadan gaybı bildiğini iddia edenin küfre düştüğünü belirttiği yazılır.²⁰ “Kâhin” maddesi kehanetin vahiyden, falcılıktan ve bilimsel öngörüden farklı olduğunu söyler ve “İslâm dininde kehanet şiddetle yasaklanmıştır” der.²¹ “Remil” maddesi de gaybın Allah ve elçilerine ait olduğunu, dolayısıyla remil gibi yollarla edinilemeyeceğini; İslam’ın remili diğer Câhiliye fallarıyla birlikte yasakladığını yazar.¹⁹

“Bakıcı” maddesi doğrudan konumuzu ilgilendirir: İslam’da her türlü gaybî bilginin Allah’a ait olduğu, bu bilginin yegâne sağlam kaynağının vahiy olduğu ve vahyin Hz. Muhammed’in vefatıyla sona erdiği belirtilir; madde bu tür iddia sahiplerine bilgi için başvurulmasını da yasaklar, bakıcıların haberlerinin zan ve tahminden öteye geçmediğini, tekrarının ve kontrolünün mümkün olmadığını yazar.³ “Arrâf” maddesi de kâhin veya arrâfı tasdik edenlerin Hz. Muhammed’e indirileni inkâr etmiş sayılacağını ve namazlarının kırk gün kabul edilmeyeceğini bildiren hadislerden söz eder; maddede hükmün soru soranlardan çok söylenenleri doğrulayanlar için verildiği anlaşılır, hadisin tam metni maddede yer almaz.¹⁶

Diyanet’in görüşünü aktaran 31 Ocak 2026 tarihli Habertürk haberine göre fal bakmak ve baktırmak dinen caiz değildir ve günahtır; eğlence ya da merak amacı bu hükmü değiştirmez. Haberde Din İşleri Yüksek Kurulu adı geçmez ve su falı ayrıca anılmaz; resmî Diyanet metnine bu çalışmada ulaşmadık.²² doğrulanamadı İncelediğimiz kaynaklarda suya bakmayı dinî açıdan savunan bir görüş bulamadık; ancak sayfa bu konuda hüküm vermez ve farklı görüş sahiplerinin varlığını dışlamaz. Dinî hassasiyeti olanlar için en uygun yol, soruyu bir müftülüğe iletmektir.

Psikolojik açıklamalar: yansıma, pareidolia ve soğuk okuma

Önce açık bir tespit: suya bakmanın gelecekten ya da gizli şeylerden doğru haber verdiğini gösteren, kontrollü bir çalışmaya incelediğimiz kaynaklarda rastlamadık. Gelecekten haber verme iddialarının bilimsel doğrulaması yoktur. Aşağıdaki çalışmalar suya bakmayı doğrudan sınamaz; insanın yansıtıcı yüzeylere bakarken ve belirsiz görüntülerden anlam çıkarırken neler yaşayabildiğini gösterir. Suya uygulanması bizim yorumumuzdur.

Yansıtıcı yüzeye bakmak. Giovanni Caputo’nun Perception dergisinde anlatılan çalışmasında 50 katılımcı, loş ışıklı bir odada, yaklaşık 40 cm önlerindeki büyük bir aynada kendi yüzlerine 10 dakika baktı. Katılımcıların çoğu bir dakikadan kısa sürede “garip yüz yanılsaması” yaşamaya başladı; bildirilenler arasında kendi yüzlerinde büyük deformasyonlar (yüzde 66), canavarımsı ya da fantastik varlıklar (yüzde 48) ve hayvan yüzleri (yüzde 18) vardı; tüm katılımcılar yeni yüzlerle birlikte bir tür kimlik ayrışması hissi yaşadı. Caputo’ya göre bu, temel görsel bozulmaların yüz tanıma sistemini yanıltmasından kaynaklanıyor olabilir.^{23, 24} Çalışma aynayla yapılmıştır; su yüzeyinde aynı etkinin ortaya çıkıp çıkmadığına dair bir veriye ulaşmadık. doğrulanamadı

Belirsiz görüntüde anlam bulmak. Liu ve arkadaşlarının 2014’te Cortex’te yayımlanan çalışmasında 25 katılımcıya, kendilerine söylenmeden, yalnızca gürültüden oluşan görüntüler gösterildi; katılımcılar yüz görevinde bu görüntülerin yaklaşık yüzde 34’ünde yüz, harf görevinde yaklaşık yüzde 38’inde harf gördüklerini bildirdi. Çalışma pareidolia denen eğilimi, yani var olmayan yüzleri görme olgusunu inceler ve insanların yüz özelliklerine dair en küçük bir ipucunda bile yüz görmeye yatkın olduğunu söyler.²⁵ Şekilsiz bir yüzeyde şekil görmenin sık rastlanan bir algı eğilimi olması, görülenin bir bilgi taşıdığı anlamına gelmez.

Soğuk okuma. Psikolog Ray Hyman’ın 1977 tarihli makalesi, “okuyucunun” daha önce tanımadığı birine onun hakkında her şeyi bildiği izlenimini nasıl verdiğini anlatır. Teknikte herkese uyabilecek genel ifadeler, kişinin giyiminden, duruşundan ve tepkilerinden çıkarılan ipuçları ve kişinin kendi anlatımı birlikte kullanılır; kişi belirsiz ifadeleri kendi yaşamına göre yorumlar. Hyman kristal küre, tarot ya da el falı gibi araçların bir “gösteri” niteliği taşıdığını ve asıl işlevinin okuyucuya düşünmek ve bir sonraki ifadesini planlamak için zaman kazandırmak olduğunu yazar; Forer’in sınıfında öğrencilerin herkese uyan bir kişilik tanımına 5 üzerinden ortalama 4,26 puan verdiğini aktarır.²⁶ TDV “Arrâf” maddesindeki, arrâfın bilgisini soru soranın beden dilinden elde ettiği ipuçlarına dayandırdığı rivayeti bu tablonun bir benzeridir.¹⁶ Suya bakmanın da aynı rolü oynayabileceği, yani su yüzeyinin dikkati dağıtan bir gösteri işlevi görebileceği bizim yorumumuzdur ve bu konuda sınanmış bir veri bulamadık. doğrulanamadı

İdeomotor etki. Sarkaç ya da masa döndürme gibi uygulamalarla anılan ideomotor etki (bilinçsiz kas hareketleri), kişi bir şey hareket ettirmeden yalnızca bakılan suya uygulanmaz; suya bakma için ideomotor açıklamaya dayanan bir kaynağa rastlamadık. doğrulanamadı

Bu bulgulardan bir kişinin “görmediği” ya da yalan söylediği sonucu çıkmaz; birçok insan gördüğüne içtenlikle inanabilir. Çıkan sonuç daha sınırlıdır: bir kişinin su yüzeyinde “gördüğü”, yaşamınızdaki bir sağlık, para, evlilik ya da hukuk kararının dayanağı olarak kullanılabilecek bir bilgi değildir. Sağlık uyarısı: Baş ağrısı, uykusuzluk, çarpıntı ya da yoğun kaygı gibi şikâyetler önce bir hekime gösterilmelidir; “suya baktım, sende büyü var” gibi bir söz kaygıyı artırabilir. Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceniz varsa ya da bir tehlike altındaysanız 112’yi arayın.

Suya baktırma ücreti ve sahte hoca dolandırıcılığı: haberler ne gösteriyor?

“Suya baktırma ücreti” aramasına karşılık veren, doğruladığımız bir tarife, resmî bir ücret ya da akademik fiyat çalışması bulamadık; bu yüzden bir piyasa rakamı vermiyoruz. Haberlere yansıyan tutarlar çoğunlukla ilk görüşmedeki bedelden değil, sonradan eklenen kalemlerden oluşur. Ücretin nasıl konuşulması gerektiğine dair genel bilgi için hoca ücret alır mı yazısına bakabilirsiniz.

Bir dürüstlük notu: taradığımız haberlerin hiçbirinde “suya bakma” yöntemi açıkça anılmıyor. “Suya bakıp büyü var dedi” biçiminde bir anlatıyı doğrudan aktaran bir haber bulamadık. doğrulanamadı Aşağıdaki örneklerin ortak noktası, fal, büyü ya da “görme” iddiasıyla başlayan görüşmenin ödeme taleplerine dönüşmesidir. Hepsi iddia aşamasındadır ya da haberlerde karar bildirilmez; suçlu ilan edilmiş kimse yoktur.

• İstanbul merkezli operasyon (Kasım 2025): AA haberine göre 29 ilde yürütülen operasyonda 62 şüpheli yakalandı; şüphelilerin sosyal medya ve kurdukları internet siteleri üzerinden kendilerini falcı ve manevi uygulayıcı olarak tanıtıp fal, büyü bozma ve muska hizmeti sattığı, para aldıktan sonra kişisel bilgilerle tehdit ve şantaj yaptığı iddia edildi. Haber toplam tutarı yazmıyor.²⁷
• Tekirdağ (Şubat 2026): DHA’ya göre 7 ilde yapılan operasyonda 25 kişi gözaltına alındı, 19’u tutuklandı; muska yazma, büyü bozma ve manevi şifa vaadiyle 236 kişiden yaklaşık 46 milyon lira alındığı bildirildi.²⁸
• Adıyaman (Nisan 2025): Medyascope’a göre banka hesaplarında 45 milyon TL’yi aşan para tespit edildi; mağdurlardan “kurban parası” ve “hatim okuma ücreti” gibi gerekçelerle para istendiği anlatıldı.²⁹
• Ankara (Mayıs 2025): Hürriyet’in haberindeki iddianameye göre internetteki bir medyum sitesinden ulaşılan kişi cinlerin ilişkiyi engellediğini söylemiş; haberde sırasıyla 4.800 TL, altın karşılığı 18.500 TL ve borçlanılarak yatırılan 47.000 TL ödeme sayılıyor, ek ödeme talebiyle tehdit ve şantaj mesajları gönderildiği anlatılıyor. İddianame 15 yıla kadar hapis istiyor; şüpheliler suçlamayı reddetti.³⁰
• Ankara (Nisan 2025): Instagram’daki bir medyum hesabından WhatsApp’a taşınan görüşmede “Yemen zırhı”, ritüel malzemesi ve adak için farklı tarihlerde toplam 131.650 TL ödeme yapıldığı iddia edildi; iki şüpheli için 17,5 yıla kadar hapis istendi.³¹
• İstanbul (Mart 2021): Milliyet’e göre horoskop baktırmak isteyen bir genç kadın sosyal medyada tanıştığı kişilerle önce yıldızname falına, sonra büyü işlemlerine yönlendirildi; iddianameye göre 625.650 TL ödedi. Üç kadın dinî inanç ve duyguların istismarıyla dolandırıcılıktan yargılanıyor; haberde karar yok.³²
• Antalya (Haziran 2018): AA’ya göre büyü bozma ve cin çıkarma seansları düzenleyen bir çifte açılan davada müştekiler seanslardan sonra “okunmuş su” verildiğini anlattı; müştekilerden biri yaklaşık 2 milyon lira verdiğini söyledi, sanık ise aldığı paraların hediye olduğunu savundu.³³

Haberlerden çıkan ortak işaretler şunlardır: “üzerinizde büyü ya da cin var” türü korku yaratan açılışlar, “kurban”, “hatim”, “malzeme” ya da “adak” gerekçesiyle art arda ödeme istenmesi, görüşmenin yalnızca sosyal medya ve mesajlaşma üzerinden yürümesi, kişisel bilgi ve fotoğraf toplanması ve ödeme yapılmayınca tehdit. Bunlardan biri varsa durup güvendiğiniz bir yakınınıza danışın. Ayrıntılar için gerçek ve sahte hoca farkı yazısına, belirtilerle ilgili genel bilgi için büyü belirtileri ve büyü olduğunu nasıl anlarız sayfalarına bakabilirsiniz.

Hukuki durum: 677 sayılı Kanun, falcılık ve dolandırıcılık

Bu bölüm hukuki görüş değildir; hukuk yazılarında ve haberlerde aktarılanları özetler. Kanunun resmî metnine (mevzuat.gov.tr) bu çalışmada ulaşmadık; alıntılar ikinci elden yapılmıştır. Kendi olayınız için avukata danışın.

677 sayılı Kanun. TDV “Fal” maddesi, Türkiye’de falcılığın 13 Aralık 1925 tarihli tekke ve türbelerle ilgili kanunda yer alan özel bir hükümle yasaklandığını yazar.¹ Yeni Asır’daki köşe yazısı, kanunun 1. maddesinden “falcılık, büyücülük, üfürükçülük ve gaipten haber vermek ve murada kavuşturmak maksadıyla nuskacılık” gibi unvan ve sıfatların kullanılmasının, bunların hizmetlerinin yerine getirilmesinin ve kisvenin giyilmesinin yasaklandığını alıntılar; ceza olarak “üç aydan eksik olmamak üzere hapis” ve para cezası öngörülür.⁴ Alıntıdan, “gaipten haber vermek” ifadesinin yalnızca muskacılığı mı yoksa daha geniş bir faaliyeti mi nitelediği anlaşılmıyor. tartışmalı

Uygulamada. soL Haber’in 2023 tarihli yazısına göre kanun daha çok muskacılara, falcılara ve benzeri kişilere karşı hatırlanır; yazı, 2014’te İstanbul Taksim’de para karşılığı kahve falı bakan bir kişi hakkında 677 sayılı Kanun’dan en az üç ay hapis istemiyle dava açıldığını anlatır, ancak davanın sonucunu vermez.³⁴ Öner Hukuk’un yazısı ise falcılık, büyücülük ve üfürükçülüğün 677 sayılı Kanun’la yasaklandığını, ancak bu düzenlemenin pratikte neredeyse hiç uygulanmadığını belirtir.³⁵ İki değerlendirme birbirinden farklıdır. tartışmalı Suya bakmaya özgü bir 677 dosyasına ya da Yargıtay kararına rastlamadık. doğrulanamadı

Dolandırıcılık (TCK 157–158). OR Hukuk’un özetine göre TCK 158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası öngörür; dinî inanç ve duyguların istismarı (158/1-a) bu hâllerden biridir.⁵ Öner Hukuk aynı suçun cezasını bir yerde üç–on yıl, başka bir yerde iki–yedi yıl olarak verir; yazı kendi içinde tutarsızdır ve güncel metin mevzuat.gov.tr’den kontrol edilmelidir.³⁵ tartışmalı Av. Maşallah Maral’a göre Yargıtay’ın eski içtihadı, istismar edilen inancın bir din kuralıyla bağdaşmasını arıyordu; Ceza Genel Kurulu’nun 1 Ekim 2013 tarihli kararıyla bu yaklaşım genişledi ve falcılık, muskacılık, büyücülük gibi batıl inanç sayılan eylemler de hile kapsamına alındı. Suçun oluşması için failin kendisine ya da başkasına bir menfaat sağlaması gerekir.³⁶

Gelecek vaadi ve kısmet. Habertürk’ün 14 Mart 2019 tarihli haberine göre İstanbul’da bir falcı, “kısmetinin bağlı” olduğunu söylediği bir kişiden önce 2.000, sonra 4.000 TL, toplam 6.000 TL aldı; İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesi 158. madde kapsamında 3 yıl hapis verdi, Yargıtay 15. Ceza Dairesi nitelikli dolandırıcılık suçunun sabit olduğu gerekçesiyle kararı onadı. Haberde anlatılan yöntem bir yıldızname kitabına bakmaktır; su falı değildir.⁶ Öner Hukuk ise Ceza Genel Kurulu’nun 4 Şubat 2014 tarihli (2013/262 E., 2014/37 K.) kararını, Kayseri’de “büyü bozma” bahanesiyle ziynet eşyası alınan olayda eylemin 158/1-a kapsamında nitelikli dolandırıcılık sayıldığı örnek olarak anar.³⁵ Hukuki Haber’deki yazı da aynı kararı anar.³⁷

Bu örneklerin hepsi ödeme alınan olaylara ilişkindir. Menfaat sağlanmadan, tanıdıklar arasında yapılan bir suya bakmanın hukuki durumunu açıklayan kaynağa rastlamadık. doğrulanamadı Öner Hukuk’a göre dolandırıcılık suçu şikâyete bağlı değildir, savcılık olayı öğrenince kendiliğinden soruşturma başlatır; yazı, dekontların, mesajların ve banka kayıtlarının saklanmasını önerir.³⁵ Böyle bir durumda avukata danışın.

Suya baktırmayı düşünürken kendinize ve karşınızdakine sorabileceğiniz sorular

Aşağıdaki liste bir uygulama talimatı değildir; kararınızı bilinçli vermenize yardım edecek sorulardır. Bir cevabı olmayan ya da cevaplanması istenmeyen soru, durmak için yeterli sebeptir.

1. Kimle konuşuyorum? Kişinin adı, ulaşabileceğim bir iletişim kanalı ve görüşmenin hangi çerçevede yapılacağı belli mi?
2. Bana ne söylenecek? Bir bilgi mi, bir yorum mu, bir tahmin mi? “Gördüğü” şeyin doğruluğu başka bir yolla kontrol edilebilir mi?
3. Bilgiyi kim veriyor? Kişi, benim anlattıklarımı mı geri söylüyor, yoksa daha önce bilmediği, sonradan doğrulayabileceğim bir şey mi söylüyor?
4. Ücret ve kapsam nedir? Neye karşılık, ne kadar ödeme isteniyor? Rakam baştan söyleniyor mu, yoksa görüşme ilerledikçe yeni kalemler mi çıkıyor?
5. “Büyü var” gibi bir tespit yapılırsa dayanağı ne? Bu tespiti başka bir kişiye, bir hekime ya da bir yakınıma danışabilir miyim?
6. Karar için süre tanınıyor mu? Düşünmeme izin veriliyor mu, yoksa bir an önce karar vermem için baskı mı yapılıyor?
7. Hangi kişisel bilgiler isteniyor? Fotoğraf, kimlik, banka ya da şifre bilgisi gibi konuyla ilgisi olmayan bir şey isteniyor mu?
8. Yazışmalar nerede ve ne kadar saklanıyor? Paylaştıklarım kaydediliyor mu, kimde kalıyor?
9. Bu bilgi bir sağlık, para, aile ya da hukuk kararımı etkileyecek mi? Etkileyecekse önce hekime, avukata ya da ilgili uzmana danıştım mı?
10. Dinî hassasiyetim bu konuda ne diyor? Müftülüğe ya da güvendiğim bir din bilgini kişiye sordum mu? (İslami bakış)
11. Kendi beklentim ne? Merak mı ediyorum, bir kaygıyı mı yatıştırmak istiyorum, yoksa bir karar için dış onay mı arıyorum?

Yanıtlar bir kişinin güvenilirliğini ölçmez ama konuşmanın niteliğini anlamaya yardım eder. Şemun Hoca ile görüşmede bu sorular rahatça sorulabilir.

Suya nasıl bakılır, su falı nasıl yapılır? Açık söz

“Suya nasıl bakılır”, “su falı nasıl yapılır”, “hidromansi nasıl uygulanır” ya da “Cam-ı Cem nasıl kullanılır” gibi aramalarla gelenler için bu sayfada tarif, kap, madde, ölçü, süre, ortam, söz ya da dua metni bulunmaz. Bu ifadeleri yalnızca bu açıklama için kullanıyoruz. Gerekçemiz beş başlıkta toplanıyor.

• Dinî çerçeve: TDV su falını bâtıl fal türleri arasında sayar, “Bakıcı” maddesi bakıcılara bilgi için başvurulmasını yasaklar; Diyanet’i aktaran haber fal bakmayı ve baktırmayı caiz görmez (İslami bakış). İnternette bulunan bir metin, hangi geleneğe ait olduğu belirsiz bir tarif olabilir.
• Hukuk ve dolandırıcılık: Fal ve büyü adıyla ödeme alınması dolandırıcılık soruşturmalarına konu olmuştur (hukuki durum, sahte hoca bölümü). Tarif vermek bu alanı beslemek olur.
• Sağlık ve güvenlik: Aynaya ya da suya uzun süre bakmak bazı kişilerde görsel yanılsamalara ve rahatsızlık hissine yol açabilir (psikolojik açıklamalar); bir yöntem anlatmak kaygıyı ya da ruhsal sıkıntıyı artırabilir.
• Kanıt yokluğu: Suya bakmanın doğru bilgi verdiğini gösteren ölçülmüş bir veri bulamadık; bir tarifin sonuç vereceğini söylemek bu yüzden dürüst olmaz.
• Kişiye özel konuşma: Birinin ne yaşadığı, neye inandığı ve neye ihtiyacı olduğu bir tarif metninden değil, konuşarak anlaşılır.

Bunun yerine sıradan adımlar bellidir: size söylenenleri ve sizden istenenleri yazıya dökmek; sağlık şikâyeti varsa hekime gitmek; kaygı sürüyorsa ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak; dinî konularda Diyanet’in resmî kanallarına ve yetkili ilim sahiplerine başvurmak. Manevi destek konuşmasını tercih edenler için Şemun Hoca görüşmelerini telefon ve WhatsApp üzerinden yapar; amaç dinlemek, durumu anlamak ve kişiye özel yol göstermektir. Kimsenin zarar görmesini hedefleyen hiçbir işlem yapılmaz.

Kaynakların ayrıştığı ve doğrulanamayan noktalar

Suya bakma hakkında yanlış bilinenler

“Suya bakma eski bir İslami gelenektir.”

TDV, su falını Câhiliye Arapları’nın fal türleri arasında ve İslam’ın bâtıl saydığı fal türleri arasında sayar.¹

“Cam-ı Cem gerçek bir fal aracıdır ve suya bakmanın kaynağıdır.”

Kaynaklarda Câm-ı Cem edebî ve efsanevi bir figürdür; Şehnâme kadehi Cemşid’e bağlamaz (Cam-ı Cem bölümü).²

“Suya bakan hoca gaybı görür.”

Gelecekten haber verme iddialarının bilimsel doğrulaması yoktur. TDV’ye göre bakıcıların haberleri zan ve tahminden öteye geçmez, tekrarı ve kontrolü mümkün değildir.³

“Hoca benim bilmediğimi bilmesinin tek açıklaması görmesidir.”

Soğuk okuma teknikleri genel ifadeler ve kişinin kendi verdiği ipuçlarıyla bilgi izlenimi yaratabilir.²⁶ Bu, her görüşmede olduğu anlamına gelmez; yalnızca başka açıklamaların var olduğunu gösterir.

“Suya bakma her kültürde aynı şeydir.”

Kaynaklarda yağ ve su karışımı (Mezopotamya), çeşmedeki ayna (Patrai) ve kristal küre (Orta Çağ ve sonrası) farklı uygulamalar olarak anlatılır (tarih bölümü).^{1, 7, 9}

“Fal bakan herkes 677 sayılı Kanun’dan yargılanır.”

Kaynaklar uygulamanın seyrek mi sık mı olduğu konusunda ayrışır; somut dosyalar büyük ölçüde ödeme alma iddialarına dayanır (hukuki durum).^{34, 35}

“Para almadan suya bakmak da dolandırıcılıktır.”

Kaynaklarda dolandırıcılık, hileli davranışla menfaat sağlanmasına bağlanır.³⁶ Menfaatsiz bir suya bakmanın durumu için kaynak bulamadık.

Suya bakma konusunda Şemun Hoca ile görüşmek

Bu sayfa bilgilendirme amaçlı bir kaynak yazısıdır; bir hizmet vaadi içermez ve suya bakma ya da gelecekten haber verme iddiası taşımaz. “Bana suya bakıldı, ne anlama geliyor” ya da “bir hoca suya bakıp bana büyü olduğunu söyledi” sorusu sizi rahat bırakmıyorsa, tek başınıza yorum yapmak yerine konuşmak daha sağlıklıdır. Şemun Hoca görüşmelerini telefonla ve WhatsApp üzerinden yapar. Görüşme sizi dinlemek ve durumunuzu anlamakla başlar; Hoca neler yapılabileceğini anlatır, sonra karar verirsiniz. Hakkımda ve iletişim sayfalarına, hizmetlerin genel çerçevesi için büyü bozma ve büyü belirtileri sayfalarına bakabilirsiniz; ayrım için nazar ve büyü farkı ile büyü olduğunu nasıl anlarız yazıları yol gösterir. Rehberlerin genel dizini rehber sayfasındadır.

Görüşmenin kapsamı ve ücreti konuşmanın başında açıkça söylenir; karar vermek için acele etmeniz gerekmez. Yazışmalar en fazla 20 gün saklanır. Korunma ve manevi destek konularında görüşmek mümkündür; sağlık şikâyeti olanlar önce hekime yönlendirilir. Başkasına zarar vermeye, ilişki bozmaya ya da birinin iradesini yönlendirmeye yönelik talepler kabul edilmez. Bu sayfada uygulama verilmeyişi, yardım edilmeyeceği anlamına gelmez; yalnızca konunun bir metin olarak değil, kişiyle konuşularak ele alındığını gösterir.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Aşağıdaki kaynaklar bu yazı hazırlanırken açılıp okundu; bilgiler kendi cümlelerimizle özetlendi. Ansiklopedi maddeleri, akademik makaleler, resmî kurum görüşlerini aktaran haberler, hukuk yazıları ve basın haberleri ayrı ayrı değerlendirildi; yalnızca özetine, bibliyografya kaydına ya da künyesine ulaşabildiğimiz yayınlar kaynak satırında ve metinde bu şekilde belirtildi. Yapay zekâ üretimi olduğu belirtilen sayfalar kullanılmadı. “Kehânet” adlı ayrı bir TDV maddesine ve mevzuat.gov.tr üzerindeki kanun metinlerine bu çalışmada ulaşılamadı; ilgili bölümlerde bu durum belirtildi. Numaralar metindeki üst simgelerle eşleşir.

1. M. Aydın, İ. Çelebi, “Fal”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 12, 1995, s. 134–139 islamansiklopedisi.org.tr
2. T. Yazıcı, “Câm-ı Cem”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 7, 1993 islamansiklopedisi.org.tr
3. İ. Çelebi, “Bakıcı”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 4, 1991, s. 530 islamansiklopedisi.org.tr
4. M. Demirci, “677 sayılı kanunun metni-3”, Yeni Asır, 13 Kasım 2025 (kanun metninden alıntı içeren köşe yazısı) yeniasir.com.tr
5. İ. Or, “Dolandırıcılık Suçu (TCK m. 157, 158, 159)”, OR Hukuk ve Danışmanlık, 29 Nisan 2025 or.av.tr
6. “Yargıtay onadı, falcılar yandı! Kısmet açamayan falcıya 3 yıl hapis!”, Habertürk, 14 Mart 2019 haberturk.com
7. “Crystal gazing”, Encyclopaedia Britannica maddesi (Britannica editörleri; yayın tarihi sayfada yok) britannica.com
8. D. Tabor, “Babylonian Lecanomancy: An Ancient Text on the Spreading of Oil on Water”, Journal of Colloid and Interface Science 75/1, 1980, s. 240–245 (yalnızca KeiBi bibliyografya kaydı okundu; makalenin kendisine ulaşılamadı) keibi.uni-tuebingen.de
9. Pausanias, Description of Greece, 7.21.12, W. H. S. Jones çevirisi, Loeb Classical Library (Perseus/Perseids dijital metni) cts.perseids.org
10. Augustinus, Tanrı Devleti (De civitate Dei), VII. kitap, 35. bölüm, P. Schaff (ed.), Nicene and Post-Nicene Fathers, 1. seri, cilt 2 (İngilizce çeviri; çevirmen adı sayfada belirtilmemiş) ccel.org
11. “John Dee’s ‘magic mirror’ has Aztec origins, study confirms”, The Past (Minerva dergisi haberi), 18 Ekim 2021 (haberde Antiquity dergisindeki, S. Campbell’ın da yer aldığı çalışma anılır; çalışmanın kendisi açılmadı) the-past.com
12. T. Yazıcı, “Câm-ı Cem”, KÜRE Ansiklopedi, 20 Kasım 2024 kureansiklopedi.com
13. Y. Porter, “Jām-e Jam”, Encyclopaedia Iranica, 28 Ekim 2021 (son güncelleme 17 Kasım 2021) iranicaonline.org
14. N. Albayrak, “Cem”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 7, 1993, s. 279–280 islamansiklopedisi.org.tr
15. O. Bilgin, “Câm-ı Cem” (Evhadüddîn-i Merâgî’nin mesnevisi), TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 7, 1993, s. 42–43 islamansiklopedisi.org.tr
16. A. S. Kılavuz, “Arrâf”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 3, 1991, s. 393–394 islamansiklopedisi.org.tr
17. S. Turhan Tuna, “Muğla’da Nazar, Büyü, Fal Üzerine Su Kültürüyle İlgili İnanç ve Pratikler”, Prof. Dr. Mehmet Özmen Armağanı, ed. N. Demir, F. Yıldırım, Adana 2014 turkoloji.cu.edu.tr
18. T. Balaban, “Yansımanın Arkeolojisi: Türk Halk Kültüründe Ayna”, Hikmet – Akademik Edebiyat Dergisi 24, Bahar 2026, s. 378–395 (yalnızca özet) dergipark.org.tr
19. İ. Çelebi, “Remil”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 34, 2007, s. 555–556 islamansiklopedisi.org.tr
20. İ. Çelebi, “Gayb”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 13, 1996, s. 404–409 islamansiklopedisi.org.tr
21. Ö. F. Harman, İ. Çelebi, “Kâhin”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt 24, 2001, s. 170–172 (“Kehânet” adlı ayrı bir maddeye ulaşamadık; kehanet konusunda bu madde okundu) islamansiklopedisi.org.tr
22. “Fal bakmak günah mı? Diyanet’e göre fal bakmak caiz mi?”, Habertürk, 31 Ocak 2026 (sayfa meta verisinde yazar olarak R. Gereniz görünür; Diyanet’in görüşünü aktaran haberdir, resmî Diyanet metni açılmadı) haberturk.com
23. “The strange-face-in-the-mirror illusion”, Mind Hacks, 18 Eylül 2010 (yazar “vaughanbell” olarak görünür; G. B. Caputo’nun Perception dergisindeki çalışmasını anlatan blog yazısıdır, çalışmanın kendisi açılmadı) mindhacks.com
24. S. Martinez-Conde, S. L. Macknik, “Illusory Scenes Fade into and out of View”, Scientific American Mind (sayfada yayın tarihi açık değil) scientificamerican.com
25. “A Closer Look at the Face in Your Toast”, APS Observer, 16 Eylül 2014 (J. Liu ve arkadaşlarının Cortex 53, 2014, s. 60–77’deki çalışmasını anlatır; çalışmanın kendisi açılmadı) psychologicalscience.org
26. R. Hyman, “Cold Reading: How to Convince Strangers That You Know All About Them”, 1977 (Zetetic/Skeptical Inquirer; okunan PDF kopyasında cilt bilgisi yok) deceptionary.com
27. “‘Fal bakıyoruz, muska yazıyoruz’ diyerek vatandaşları ağına düşürdüler! 62 şüpheli yakalandı”, Milliyet (AA), 4 Kasım 2025 milliyet.com.tr
28. A. Yalçın, “Kendilerini ‘büyücü’, ‘medyum’ olarak tanıtıp, 46 milyon lira dolandıran 19 şüpheli tutuklandı”, DHA, 14 Şubat 2026 dha.com.tr
29. M. F. Binzet, “Adıyaman’da ‘sahte hoca’ operasyonu: Üç kişi tutuklandı”, Medyascope, 26 Nisan 2025 medyascope.tv
30. M. H. Benli, “Medyumun altın kapanı”, Hürriyet, 18 Mayıs 2025 hurriyet.com.tr
31. M. H. Benli, “Musallat olan cin değil dolandırıcı”, Hürriyet, 21 Nisan 2025 hurriyet.com.tr
32. “Sosyal medyada tanıştı! ‘Büyü’ çarptı”, Milliyet, 23 Mart 2021 milliyet.com.tr
33. “Büyü bozma bahanesiyle 2 milyon liralık dolandırıcılık”, Anadolu Ajansı, 20 Haziran 2018 aa.com.tr
34. B. Günüşen, “Devrim Kanunu: Diyarbakırlı muskacı ‘şeyhin’ hatası ‘STK’ kurmamak mı?”, soL Haber, 19 Aralık 2023 (güncelleme 29 Eylül 2025) haber.sol.org.tr
35. Y. Öner, “Medyum, Büyü ve Fal Dolandırıcılığı: Ceza, Şikayet ve Para İadesi”, Öner Hukuk ve Danışmanlık, 16 Ocak 2025 (yazıdaki ceza aralıkları kendi içinde tutarsızdır) oner.av.tr
36. M. Maral, “Dini İnanç ve Duyguların İstismar Edilmesi Suretiyle Dolandırıcılık (TCK m.158/1-a)”, Hukuki Haber, 21 Haziran 2023 hukukihaber.net
37. A. K. Çakın, “Türk Hukukunda Büyü”, Hukuki Haber, 6 Mayıs 2019 (güncelleme 27 Aralık 2022) hukukihaber.net

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi, hukuki ya da dinî görüşün yerini almaz. Burada anlatılan inanışlar ve uygulamalar tarihî ve kültürel kayıtlardır; hiçbirinin sonuç doğurduğu iddia edilmez. Yeni kaynak ya da düzeltme çıktıkça sayfa güncellenir.